Η δωσίλογος γυναίκα. Τι αντιπροσωπεύει η Άνγκελα Μέρκελ για το φεμινιστικό κίνημα;

 

Το θέμα της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών έχει πολλές φορές παραστρατήσει και παρεξηγηθεί. Άλλο πράγμα η ισότητα ανδρών και γυναικών και άλλο πράγμα η εξομοίωση γυναικών με τους άνδρες. Ο ζητούμενος και επιδιωκόμενος στόχος πρέπει να είναι η ισότητα, δηλαδή ίσα δικαιώματα, ίσες ευκαιρίες στην εργασία και στην κοινωνία, ίσες απολαβές, ίσος σεβασμός, ίση εκτίμηση και εντέλει ίση αυτοεκτίμηση.

Πάρα πολύ συχνά όμως η ισότητα ερμηνεύεται ως εξομοίωση με τους άνδρες, που σημαίνει ότι η γυναίκα αποδέχεται την ανδρική ιδεολογία και υπηρετεί τις ανδρικές αξίες, συχνά με μεγαλύτερο φανατισμό από τους άνδρες. Δεν αναφέρομαι κυρίως στις γυναίκες-θύματα της πατριαρχίας και της ενδοοικογενειακής ιεραρχίας που δεν έχουν επιλογές και διεξόδους, αλλά αναφέρομαι στις γυναίκες που επέλεξαν να γίνουν «one of the boys», για να ανέλθουν τις ιεραρχικές κλίμακες και να φθάσουν σε θέσεις εξουσίας, όχι για να υπονομεύσουν και να αποδομήσουν (με τη ντερινταϊκή σημασία) την ανδροκρατία της εξουσίας, τις δομές της και τις αξίες της, αλλά για να γίνουν στυλοβάτες όλων αυτών.

Η Άνγκελα Μέρκελ, όπως και παλιότερα η Μάργκαρετ Θάτσερ, είναι τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα, μεταξύ πολλών άλλων, ημεδαπών και μη, γυναίκας δωσιλόγου, που συμμάχησε με την ανδρική παράταξη και την υπηρέτησε. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Θάτσερ, μόλις ανέλαβε αρχηγός των συντηρητικών, για να κερδίσει τις εκλογές έκανε μαθήματα ορθοφωνίας, για να επανατοποθετήσει τη φωνή της, ώστε να γίνει πιο βαθειά και λιγότερο γυναικεία, γιατί οι άνδρες δεν ανέχονται τις «τσιριχτές, υστερικές γυναικείες φωνές». Και οι δύο ηγέτιδες απαρνήθηκαν τη γυναικεία αξία της φροντίδας προς τον/την συνάνθρωπο, της ανεκτικότητας, της προσφοράς, της αλληλεγγύης, ούτε καλλιέργησαν ένα περιβάλλον χωρίς ανταγωνισμούς και αναμετρήσεις. Αντίθετα οι πολιτικές τους επιλογές ήταν πάντα οι πλέον καταπιεστικές και καταδυναστευτικές. Δικαίωμά τους βέβαια να κάνουν αυτό που έκαναν και κάνουν τόσοι άνδρες, αλλά δεν μπορούν να θεωρηθούν φεμινιστικά πρότυπα.

Πριν μερικές δεκαετίας, όταν άρχισαν να γίνονται δεκτές γυναίκες στον ελληνικό στρατό, είχα παρακολουθήσει τηλεοπτική συνέντευξη της Ελένης Βλάχου, η οποία αναφερόταν στη στράτευση των γυναικών ως ένα επίτευγμα για την ισότητα ανδρών και γυναικών. Δεν είναι όμως επίτευγμα αυτό για την ισότητα, αλλά για την εξομοίωση ανδρών και γυναικών. Δεν έχουμε ανάγκη από γυναίκες στην αστυνομία και στο στρατό, αλλά γυναικείους αγώνες υπέρ της ειρήνης, υπέρ της συμφιλίωσης, της αμοιβαιότητας και κατά του πολέμου, της βίας και της καταστολής. 

Κατεξοχήν όμως έχουμε ανάγκη από γυναίκες στην εκπαίδευση. Ο Νίτσε έλεγε ότι ο δάσκαλος είναι ο κατεξοχήν πατέρας. Μερικές φορές δυστυχώς και η δασκάλα είναι ο κατεξοχήν πατέρας. Χρειαζόμαστε όμως γυναίκες εκπαιδευτικούς που είναι κατεξοχήν μητέρες, που δεν αναπαράγουν τις ανταγωνιστικές αξίες της πατριαρχίας και του εθνικισμού, που δεν τα βλέπουν όλα με τη διχοτομική διάκριση σωστού-λάθους, που δεν καλλιεργούν τα μισαλλόδοξα στερεότυπα του ροζ και του γαλάζιου, του εγώ και του εσύ.

Συνήθιζα να δίνω μια άσκηση σε παιδιά της τρίτης γυμνασίου. Προσποιούμουν ότι διάβαζα ένα απόσπασμα από βιβλίο που έλεγε: «Χτυπούσε το τηλέφωνο και πριν σηκώσει το ακουστικό άφησε το βλέμμα του να πλανηθεί από το παράθυρο. Από τη γωνία του δρόμου είδε να έρχεται ένας άνθρωπος». Στη συνέχεια τους ζητούσα σε ένα χαρτί να περιγράψουν πώς φαντάζονται αυτόν τον άνθρωπο μέσα σε τρείς γραμμές. Τα παιδιά, αγόρια και κορίτσια, περιέγραφαν ως άνθρωπο έναν άνδρα μεταξύ 30 και πενήντα ετών, με κοστούμι και γραβάτα ή με καμπαρντίνα, με χαρτοφύλακα ή ομπρέλα και μερικές φορές είχε περιγραφεί νέος άνδρας με αθλητική φόρμα που έτρεχε.

Άνθρωπος για τα παιδιά ήταν άνδρας στην ακμή του, με θέση ή σύμβολα εξουσίας ή ανδρικής ρώμης. Ο άνθρωπος δεν ήταν ποτέ γυναίκα, ποτέ ανήλικος ή ηλικιωμένος, πρόσφυγας ή ανάπηρος. Το ότι όμως τα παιδιά είχαν αυτή την κατασταλαγμένη άποψη για το τι σημαίνει άνθρωπος δείχνει ότι από την εκπαίδευσή τους στο σπίτι, στο σχολείο, στην κοινωνία έλειπε η γυναικεία οπτική, ο γυναικείος λόγος.

Ο Terry Eagleton είχε πει ότι αν δεν εκθηλυνθεί ο πολιτισμός μας δεν θα μπορέσει να επιβιώσει.

Χρειάζεται να απομακρυνθούμε πολύ από τα λόγια του Παύλου: «γυναικὶ δὲ διδάσκειν οὐκ ἐπιτρέπω, οὐδὲ αὐθεντεῖν ἀνδρός, ἀλλ’ εἶναι ἐν ἡσυχίᾳ», ελπίζοντας να έχουμε και δασκάλους κατεξοχήν μητέρες. Ελπίζοντας να αποκτήσουν και οι άνδρες γυναικείες αξίες, για να επιβιώσει ο πολιτισμός μας, για να επιβιώσει η κοινωνία μας.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s