Η Κατίνα, το μισοφέγγαρο

Η μάνα μου είχε συγγενείς στη Λυγιά, κοντά στο Κιάτο. Από αυτούς του συγγενείς ερχόταν  κάθε χρόνο ένα καλάθι με πορτοκάλια. Κάθε φορά που έφτανε η ειδοποίηση, για να πάει η μάνα μας να παραλάβει από το κτελ το καλάθι, έβγαζε ένα  «ωχ», σαν να είχε φάει μαχαιριά.  «Και κάτι χειρότερο» συμπλήρωνε. «Τι να τα κάνω εγώ τα πορτοκάλια; Βρωμάει ο τόπος από πορτοκάλια μές στο χειμώνα. Και δεν φτάνει που έχω να κουβαλήσω το καλάθι τόσο δρόμο από το κτελ, μετά πρέπει να το γεμίσω με δώρα και να το στείλω πίσω. Και άντε να βάλω καφέ και ζάχαρη και παντόφλες για τη θεία, το υπόλοιπο πώς γεμίζει; Αυτοί τα έχουν τζάμπα τα πορτοκάλια, αλλά εμένα δε μου φτάνει ένα κατοστάρικο, για να γεμίσω το καλάθι».

Πρέπει να ήμουν τεσσάρων ετών, όταν ήρθε το γράμμα. Το διάβασε η μάνα μου και άρχισε τα «ωχ, τι τραβάω». Θα ερχόταν, λέει από τη Λυγιά η Κατίνα, η αρραβωνιαστικιά του ξαδέλφου της, να μείνει λίγες μέρες, για να φτιάξει τα δόντια της. «Εδώ δε χωράμε εμείς, πού θα την βάλω αυτή;» μονολογούσε συνεχώς. Σε λίγες μέρες πήγε η μάνα μου στο κτελ, να την παραλάβει και κατέφτασε η Κατίνα με μια βαλιτσάρα.

-Κατίνα μου, τι βαλιτσάρα είναι αυτή; Τη σηκώνω και είναι ελαφριά, σαν άδεια.

-Σοφία μου, δεν είναι δικιά μου, δανεικιά την πήρα από τη γειτόνισσα. Αυτήν είχε, αυτή μού έδωσε.

Η Κατίνα ήταν μια λεπτούλα και κοντούλα, με μαύρα κατσαρά μαλλιά και χρυσά δόντια. Το βράδυ, όταν ήρθε ο πατέρας μου, ρώτησε τη μάνα μου. «Πόσο καιρό θα μείνει εδώ το μισοφέγγαρο;» Από εκείνη τη στιγμή δεν την ξαναείπαμε μεταξύ μας Κατίνα. Μόνο μισοφέγγαρο.

Κάθε μέρα το μισοφέγγαρο έφευγε να πάει στο γιατρό και γύριζε με ψώνια. Παπούτσια, φορέματα, ζακέτες, μπλούζες. Απορούσε η μάνα μου πού βρεθήκανε τόσα λεφτά για λούσα στη μετεμφυλιακή Ελλάδα. «Εδώ δεν έχουμε καλά-καλά να φάμε και αυτή αγοράζει φορέματα.»

Πέρασαν δυο βδομάδες, που φάνηκαν της μάνας μου ατέλειωτες, και μετά γέμισε η βαλιτσάρα με τα ψώνια, την πήρε το μισοφέγγαρο κι έφυγε.

Από την επόμενη εβδομάδα άρχισαν να χτυπάνε την πόρτα οι δοσατζήδες. Όλα εκείνα τα ψώνια είχαν αγοραστεί με δόσεις. Και το μισοφέγγαρο έδωσε το όνομα και τη διεύθυνση της μάνας μου. Και ξεχρέωνε η μάνα μου για καιρό από τις οικονομίες της, κρυφά από τον πατέρα μου, για να μην του δίνει δικαίωμα να λέει για το σόι της.

Το μισοφέγγαρο δεν το ξανάδαμε ποτέ. Το καλάθι με τα πορτοκάλια όμως πηγαινοερχόταν για πολλά χρόνια. Και για πολλά χρόνια το να δημιουργούν άλλοι τα χρέη και άλλοι να πληρώνουν έμοιαζε με άδικο, αλλά τώρα πια είναι το κανονικό. Και πληρώνουμε με παραπανιστούς φόρους και με περικοπές μισθών και συντάξεων. Μόνο που αυτό δεν είναι μισοφέγγαρο. Είναι φεγγάρι ολόγιομο, πανσέληνος. Και με την πανσέληνο ανάβουνε τα αίματα.

 

Υ.Γ. Αναλογίζομαι κι εκείνους τους εργαζόμενους, που, χωρίς να το ξέρουν, ξεχρεώνουν με μεγάλες περικοπές των αποδοχών τους, που έγιναν με άλλοθι την κρίση, ένα μεγάλο δάνειο, που πήραν οι ιδιοκτήτες για άλλη οικογενειακή επιχείρηση και λόγω κακής διαχείρισης γιγαντώθηκε.

ο τρόμος επιστρέφει

Ο συμβιβασμός του Γαβρόγλου με την Εκκλησία  προκαθόρισε τη συνέχεια της πορείας του. Η ανατροπή του νόμου Φίλη για τους ιδιωτικούς εκπαιδευτικούς δείχνει πόσο βαθιά έχει υιοθετήσει την εκκλησιαστική υποκρισία και μεθοδολογία. Μου θυμίζει μάλιστα κάποιον δεσπότη που είχε πει ότι η Ορθοδοξία δεν ακολουθεί το Γρηγοριανό ημερολόγιο, που είναι δημιούργημα ενός πάπα, αλλά το  Ιουλιανό, διορθωμένο κατά 13 ημέρες! Με ίδια υποκρισία ο Γιαβρόγλου στόλισε τον νόμο με πολλή στάχτη στα μάτια, με δήθεν δικλείδες ασφαλείας, που όλες όμως οδηγούν στην ανεξέλεγκτη και αυθαίρετη απόλυση του ιδιωτικού εκπαιδευτικού.

Θα μπορούσε βέβαια κανείς, όπως το κάνουν πολλοί, να αντιτάξει αφελώς το επιχείρημα πως και ο ιδιωτικός εκπαιδευτικός είναι ένας ιδιωτικός υπάλληλος, όπως όλοι οι άλλοι, και πως δεν είναι σωστό να υπάρχει για αυτόν ιδιαίτερο καθεστώς προστασίας. Και τα ιδιωτικά σχολεία είναι επιχειρήσεις, όπως όλες οι άλλες, και έχουν δικαίωμα να απολύουν τους υπαλλήλους του με βάση τους νόμους της αγοράς.

Δεν είναι όμως καθόλου έτσι τα πράγματα.

Ο γονιός-πελάτης του ιδιωτικού σχολείου δεν συγκρίνεται με τον πελάτη του σουπερμάρκετ, του φαρμακείου, του εμπορικού, της ταβέρνας. Ο γονιός-πελάτης έχει το παιδί του στο σχολείο συνήθως από το νηπιαγωγείο ως το λύκειο, δηλαδή 14 χρόνια. Κι αν πληρώνει για ετήσια δίδακτρα το μετριοπαθές ποσό των 10 χιλιάδων ευρώ, είναι πελάτης των 140 χιλιάδων ευρώ. Κι αν έχει δύο ή τρία παιδιά κι ανίψια και βαφτιστήρια στο ίδιο σχολείο αισθάνεται πως δεν είναι απλώς πελάτης, αλλά μέλος της διοίκησης του σχολείου. Κι αν κάποιος από τους δύο γονείς, αν όχι και οι δύο, έχουν αποφοιτήσει από το ίδιο σχολείο, καθώς και τα αδέλφια τους, δεν έχει απλώς απόψεις για όλα,αλλά αποφασίζει για όλα.

Βεβαίως είναι πάρα πολλοί οι γονείς που φέρονται σωστά, με άψογο τρόπο και μετριοπάθεια, που εμπιστεύονται τους εκπαιδευτικούς και σε προσωπικό επίπεδο μας ενθαρρύνουν και μας συμπαραστέκονται. Χάρη σε αυτούς και στην πλειοψηφία των παιδιών μπορούν οι ιδιωτικοί εκπαιδευτικοί να αντλούν δυνάμεις στο δύσκολο έργο τους. Αυτού του είδους οι γονείς θα έπρεπε πρώτοι να αντιδράσουν για την κατάργηση του νόμου Φίλη, γιατί με το νόμο του Γαβρόγλου κινδυνεύει η παιδεία που παρέχεται στα παιδιά τους, όπως εξηγώ στη συνέχεια.

Δυστυχώς δεν είναι όλοι οι γονείς ίδιοι και  πρέπει να αναλογισθούμε πόσο έχει ενισχυθεί η ακροδεξιά ιδεολογία τα τελευταία χρόνια, την οποία δεν χρειάζεται να ταυτίσουμε αναγκαστικά και αποκλειστικά με τη χρυσή αυγή. Μπορεί κανείς λοιπόν να φανταστεί έναν τέτοιο γονιό, με έντονο εθνικισμό, θρησκευτικό φανατισμό, σεξισμό και πίστη στους αστικούς μύθους να θέλει να χειραγωγήσει το μάθημα και την παιδαγωγική του εκπαιδευτικού. Συχνά όμως ο εκπαιδευτικός έχει να αντιμετωπίσει και γονείς «δημοκρατικούς», που όμως ταυτίζονται ναρκισσιστικά με το παιδί τους και θεωρούν ότι ο βαθμός στο μάθημα βαθμολογεί τους ίδιους, η επισήμανση λάθους στο παιδί αμφισβητεί τη δική τους επιστημονική κατάρτιση και η επίπληξη του παιδιού επιπλήττει τους ίδιους. Πόσες φορές τα παιδιά έχουν παρανοήσει κάτι και με τα κινητά τους τηλέφωνα ειδοποιούν τους γονείς, που καταφθάνουν στο σχολείο έξαλλοι; Ο περισσότερος χρόνος μου ως διευθυντή αφιερωνόταν στην υπεράσπιση των εκπαιδευτικών απέναντι σε έξαλλους γονείς  και στην ιδιοκτησία του σχολείου για θέματα ιδεολογικά, βαθμολογικά και χειρισμών  παραπτωμάτων. Συνέχεια

άστοδιαλο

Τον Δεκέμβρη του 1968, ως αρχισυντάκτης του μαθητικού περιοδικού «ο Αθηναίος» ετοίμαζα το πρώτο τεύχος της χρονιάς, που έπρεπε να κυκλοφορήσει πριν από τις χριστουγεννιάτικες διακοπές. Παρόλο που ήμουν αρχισυντάκτης του «Αθηναίου», εγώ ως Πειραιώτης δεν ήξερα να κυκλοφορώ στην Αθήνα. Ευτυχώς όμως οι συμμαθητές μου στο οικοτροφείο του Κολλεγίου Αθηνών ήταν πρόθυμοι να με εξυπηρετούν και δυο με τρεις φορές την εβδομάδα έβγαιναν με άδεια για να πηγαινοφέρνουν κείμενα και διορθώσεις. Πέρασε πολύς καιρός μέχρι να μάθω πού οφειλόταν η προθυμία τους να παίρνουν σχεδόν κάθε απόγευμα τέσσερις ώρες άδεια, για να πάνε στην οδό Φυλής, όπου ήταν το τυπογραφείο και άλλοι πόλοι έλξης. Χαλάλι τους, γιατί πολύ με εξυπηρέτησαν και μείωσαν τα ξενύχτια μου πάνω από τα μαθήματα και τα τυπογραφικά δοκίμια.

Ο χρόνος όμως ήταν πολύ πιεστικός και την τελευταία εβδομάδα έπρεπε να πάω ο ίδιος στο τυπογραφείο από πολύ νωρίς το πρωί και να κάνω επιτόπου τις τελευταίες διορθώσεις.  Έφυγα από το σχολείο πριν από το πρόγευμα και έφτασα στην οδό Φυλής νηστικός και αγχωμένος στις εφτάμιση. Το κρύο πολύ και το τυπογραφείο ήταν χωρίς πόρτα. Είχε μόνο ένα ρολό, που όταν σηκωνόταν σε άφηνε εκτεθειμένο στις καιρικές συνθήκες. Έπιασα δουλειά αμέσως. Διόρθωνα και μετά έλεγχα αν πέρασαν σωστά οι διορθώσεις. Ιδιοκτήτης και αρχηγός στη δουλειά του τυπογραφείου ήταν ο Δημοσθένης Σπανόπουλος, ο οποίος ήταν πολύ υπερήφανος που στοιχειοθετούσε και τύπωνε φιλολογικά περιοδικά και διατριβές και κάθε δέκα λεπτά επαναλάμβανε πως το τυπογραφείο είναι το δεύτερο πανεπιστήμιο.

Η δουλειά της στοιχειοθεσίας γινόταν όλη με το χέρι και γράμμα γράμμα. Ο τυπογράφος ήταν πίσω από ένα πάγκο και μπροστά του είχε αναρίθμητα ξύλινα κουτάκια με όλα τα στοιχεία. Άλφα με οξεία, άλφα με ψιλή οξεία, άλφα με δασεία οξεία, άλφα με περισπωμένη, άλφα με βαρεία και πάλι με ψιλή και με δασεία, και πάλι όλοι οι συνδυασμοί με υπογεγραμμένη. Χώρια τα κεφαλαία, τα σημεία στίξης, τα κενά και τα διάστιχα, και μετά τα πλάγια και τα bold, μαύρα τα λέγαμε τότε. Και πιο δίπλα τα πιο μεγάλα και τα πιο μικρά. Και σε άλλους πάγκους οι άλλες οικογένειες γραμμάτων, τα αττικά, τα λειψίας, τα ελζεβίρ. Μετά την εκτύπωση έπρεπε να διαλυθούν οι πλάκες της στοιχειοθεσίας και τα στοιχεία να επιστρέψουν στα κουτάκια τους.

Ποτέ στη ζωή μου δεν έχω νιώσει τόση ανάγκη για γάντια κατάδικου Ντίκενς, με τις ακάλυπτες άκρες των δαχτύλων, όσο τότε. Καθόμουν ξεπαγιασμένος και νηστικός και διάβαζα για πολλοστή φορά τα τυπογραφικά δοκίμια, ενώ πηγαινοερχόταν ο καφετζής της γειτονιάς με τα ούζα και τις ελιές.  Ουσιαστικά ήμουν παιδί και ντρεπόμουν να πω πως το «όχι» μου για το ούζο δεν περιλάμβανε και την ελιά με την οδοντογλυφίδα που το συνόδευε.

Από τη θέση που καθόμουν έβλεπα έναν αποστεωμένο και πολύ μελαχρινό τυπογράφο με διαβολικό ύφος, που όπως μου εξήγησε ο Σπανόπουλος, τον είχε προσλάβει εκτάκτως για εκείνες τις μέρες της πολλής δουλειάς. Κάθε φορά που άπλωνε αυτός το χέρι του να πάρει ένα στοιχείο από το κουτάκι κάτι ψέλλιζε, που όμως δεν μπορούσα από μακριά να ακούσω. Η περιέργειά μου ήταν τόσο μεγάλη που υπερνίκησε το μούδιασμα των ποδιών από την παγωνιά. Άλλωστε το ξεμούδιασμα ήταν μια καλή δικαιολογία για να περπατήσω ως τον στοχευμένο πάγκο. Τα μάτια μου σίγουρα γούρλωσαν μόλις άκουσα ότι με κάθε κίνηση του χεριού, που γινόταν αστραπιαία, έπεφτε συγχρόνως και ένα «άει στο διάολο», αλλά όχι ακριβώς έτσι, μια πιο σύντομη εκδοχή, ένα κοφτό «άστοδιαλο». Ριπές ατέλειωτες, χωρίς ανάσα, χωρίς διακοπή άστοδιαλο, άστοδιαλο, άστοδιαλο, άστοδιαλο, άστοδιαλο, άστοδιαλο. Κάθε δευτερόλεπτο ένα, κάθε λεπτό 60, κάθε ώρα 3600. Στις 12 ώρες που έμεινε εκεί πρέπει να έπεσαν τουλάχιστον 43.200 άστοδιαλο. Είχα μπροστά μου μια μπαρουτοκαπνισμένη διαολοσταλτική μηχανή που δούλευε με ούζο. Συνέχεια

Αλλαγή ήθους στη Σχολή Μωραΐτη

Πριν από ένα μήνα είχα παρευρεθεί στην κηδεία του πατέρα μιας παλιάς συναδέλφου από τη Σχολή Μωραΐτη, που τώρα όμως εργάζεται αλλού. Η κηδεία έγινε σε ένα δυσπρόσιτο χωριό της Βοιωτίας και είναι κατανοητό ότι δεν παραβρέθηκαν οι προϊστάμενοί της, αλλά έστειλαν δύο στεφάνια. Παρόλο που σε αυτήν την υπηρεσία εργάζεται λιγότερο από 18 μήνες οι νέοι της προϊστάμενοι αισθάνθηκαν την ανάγκη να στείλουν τα στεφάνια και επιπλέον της έδωσαν μια εβδομάδα άδεια. Η συνάδελφος μού έδειξε τα στεφάνια με δικαιολογημένη υπερηφάνεια και συγκίνηση, γιατί ένιωσε ότι στην εργασία της έχει την αναγνώριση που θέλει να έχει και που της αξίζει.

Την Πέμπτη κηδεύτηκε στο Α νεκροταφείο της Αθήνας ο πατέρας άλλης συναδέλφου, που διδάσκει στη Σχολή Μωραΐτη τα τελευταία 24 χρόνια και έχει την αγάπη και την εκτίμηση όλων των συναδέλφων της. Αυτή τη φορά η κηδεία έγινε στο κέντρο της Αθήνας και θα ήταν πολύ πιο εύκολο για τον καθένα να έρθει. Από τη διεύθυνση της Σχολής Μωραΐτη όμως δεν εμφανίστηκε κανείς και μάταια διάβασα όλα τα στεφάνια. Η Σχολή Μωραΐτη παντελώς απούσα. Ο αδελφός της συναδέλφου διαμένει μόνιμα στη Νορβηγία και οι εργοδότες του βρίσκονται στη Νορβηγία και στο Κουβέιτ, αλλά η απόσταση δεν τους εμπόδισε να συμμετάσχουν στο πένθος με όποιο τρόπο μπορούσαν. Είμαι βέβαιος πως η συνάδελφος ενημέρωσε τη διευθύντρια του γυμνασίου για το θάνατο του πατέρα της, για να δικαιολογήσει την απουσία της. Ούτε εκείνη όμως, ούτε άλλος από την τριμελή διεύθυνση του γυμνασίου εμφανίστηκε στην κηδεία. Και επιπλέον υποθέτω ότι δεν ενημέρωσαν συναδέλφους, από φόβο μήπως τους ζητήσει κανείς άδεια, για να έρθει στην κηδεία. Συνέχεια

Η εξουσία της θρησκείας πάνω στο σώμα

10-25f494f8b1Οι σχέσεις των ανθρώπων με τη θρησκεία θεωρητικά είναι πνευματικές. «Πνεύμα καθαρόν, καρδίαν καθαράν» εξαγγέλει η θρησκεία, ο ιερέας αποκαλείται και πνευματικός και οι εξομολογήσεις αφορούν την ψυχή.

Όμως οι σχέσεις της θρησκείας πάνω στους ανθρώπους είναι σχέσεις εξουσίας. Όσο περισσότερη εξουσία ασκούν η θρησκεία και η Εκκλησία, τόσο μεγαλύτερη είναι η δύναμή τους. Και κάθε εξουσία ισχυροποιείται, όταν ασκείται πάνω στο σώμα και για αυτό η θρησκεία εδράζει την εξουσία της πάνω στην πείνα του σώματος. Την πείνα για τροφή και την πείνα για σεξ.

Μπορεί άλλες θρησκείες να είναι πιο δραστικές και να επιβάλουν ακρωτηριασμούς των γεννητικών οργάνων ανδρών και γυναικών και αυστηρούς περιορισμούς σε τρόφιμα χαλάλ και κοσέρ, όμως και η ορθόδοξη χριστιανική θρησκεία απαιτεί αυστηρή υποταγή σε θέματα τροφής και σεξ τις περισσότερες ημέρες του έτους. Η νηστεία του Πάσχα είναι σχεδόν 50 ημέρες, των Χριστουγέννων 40, του Αυγούστου 15 και πρέπει να προστεθούν σε αυτές και οι Τετάρτες και Παρασκευές όλου του έτους καθώς και μερικές άλλες ημέρες όπως η επέτειος αποκεφαλισμού του Ιωάννη του Πρόδρομου στις 30 Αυγούστου. Με το σεξ τα πράγματα είναι πιο αυστηρά. Εκτός από όλες τις ημέρες νηστείας απαγορεύεται τα Σαββατόβραδα και τις Κυριακές, καθώς και όλες τις μεγάλες γιορτές και τις παραμονές τους, αλλά και όλες τις γιορτές και τις παραμονές σημαντικών αγίων. Είναι χαρακτηριστική στην εικονογράφηση της κόλασης η εικόνα του αντρόγυνου που «κοιμάται» την Κυριακή. Και συνήθως αυτές οι εικονογραφήσεις βρίσκονται συχνά στον γυναικωνίτη, για να απειλούν τις γυναίκες, ως πιο ευάλωτα μέλη της κοινωνίας, μαζί με την «πόρνησα» και την αποκαλόγρια. Συνέχεια