Παιδαγωγικές επιλογές της Σχολής Μωραΐτη

Πώς θα σας φαινόταν αν ο όρος ironman έμπαινε στα ιδεώδη που υπηρετεί το σχολείο του παιδιού σας; Και πώς θα σας φαινόταν αν το παιδί σας προσέφερε εθελοντική εργασία σε ένα ironman event στη Vouliagmeni (ελληνική Ριβιέρα) και στις εγκαταστάσεις του Costa Navarino; Ντροπής πράγματα, που ευτυχώς συμβαίνουν μόνο στη Σχολή Μωραΐτη. Αν το παιδί σας φοιτά σε άλλο σχολείο δεν κινδυνεύει από τέτοια παιδαγωγική, αλλά χάνει από upper class δημόσιες σχέσεις. Κι επειδή ελπίζω να αγνοείτε τον όρο Ironman Triathlon σας ενημερώνω ότι είναι μια διακρατική αθλητική συνάντηση που διαχειρίζεται η Ironman Group, ιδιοκτησίας της Advance Publications, μιας από τις μεγαλύτερες αμερικανικές επιχειρήσεις με έδρα το Μανχάτταν. Πολλοί ήταν οι χορηγοί της οργάνωσης στην Ελλάδα που αγκαλιάστηκε από την κυβέρνηση και προσωπικά από την υφυπουργό Σοφία Ζαχαράκη, η οποία εξήρε τη συνεργασία της πολιτείας και της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Όλοι οι παράγοντες της οργάνωσης ήταν βαθιά συγκινημένοι και όπως λέει ο Αλέξανδρος Χριστοδούλου: «Είμαι πολύ περήφανος που έγινε στην Ελλάδα αλλά και που ως Οικογένεια Χριστοδούλου στηρίξαμε αυτήν την πρωτόγνωρη για τα ελληνικά δεδομένα διοργάνωση…Ένιωσα μεγάλη συγκίνηση που ακούσαμε τον Εθνικό Ύμνο πριν πέσουμε στη θάλασσα ενώ εξαιρετική ήταν και η επιλογή να χορέψουμε τον χορό των κυμάτων υπό τους ήχους του Ζορμπά».
Δεν νομίζω ότι η διεύθυνση της Σχολής Μωραΐτη αγνοεί ότι ο σεξιστικός, μιλιταριστικός και ρατσιστικός όρος Ironman δεν έχει θέση σε ένα σχολείο. Δεν το αγνοεί, αλλά υπερτερεί ο ασίγαστος πόθος για δημόσιες σχέσεις υψηλού επιπέδου. Πάνω από όλα δεν ενδιαφέρεται για την παιδεία που προσφέρει αλλά να γίνει, όπως και το Κολλέγιο Αθηνών, σχολείο που εξασφαλίζει γνωριμίες και διασυνδέσεις.
Ο ίδιος στόχος οδήγησε το Σχολείο αυτό στη συνεργασία από την περασμένη άνοιξη με τη ΜΚΟ Home Project, διοικητικό στέλεχος της οποίας είναι η πρώτη εξαδέλφη του Κυριάκου Μητσοτάκη, η Αντιγόνη Λυμπεράκη. Και μια μεγάλη ευκαιρία να εξάρει τις πολιτικές επιλογές του πρωθυπουργού ήταν να δεχθεί ως μαθητές του Σχολείου δύο προσφυγόπουλα από την Ουκρανία. Επί τόσα χρόνια η Σχολή Μωραΐτη αγνοούσε ότι υπήρχαν ασυνόδευτα προσφυγόπουλα στην Ελλάδα, αλλά συγκινήθηκε μόλις κατέφθασαν τα πρώτα ξανθά και γαλανομάτικα της νατοϊκής πολιτικής. Και αγνοεί ότι υπάρχουν και άλλες οργανώσεις που αναλαμβάνουν ασυνόδευτα προσφυγόπουλα, αλλά αδιαφορεί για αυτές, εφόσον δεν έχουν σχέση με την Αντιγόνη Λυμπεράκη.
Δέχεται όμως και άλλα προσφυγόπουλα από την Home Project να παίζουν κάθε Σάββατο στις εγκαταστάσεις του Σχολείου. Για να υλοποιηθεί όμως αυτό το πρόγραμμα η Σχολή ζητάει πιεστικά από τους εκπαιδευτικούς της να προσφέρουν «εθελοντική» εργασία. Οι εκπαιδευτικοί να εργάζονται δωρεάν, για να προσφέρει φιλανθρωπικό έργο η Σχολή Μωραΐτη. Φιλανθρωπία by proxy. Πριν προσφέρουν την δωρεάν εργασία τους, θα ήθελα να υπενθυμίσω στους εκπαιδευτικούς της Σχολής Μωραΐτη τα λόγια της Αντιγόνης Λυμπεράκη: «Οι φτωχοί κάνουν λάθος επιλογές».

Ποιος είναι αφελής στη Σχολή Μωραΐτη;

Οι πλέον αδικημένοι εκπαιδευτικοί στη Σχολή Μωραΐτη είναι όσοι διδάσκουν ξένες γλώσσες και ιδιαίτερα όσοι διδάσκουν τη δεύτερη ξένη γλώσσα: Γαλλικά, Γερμανικά, Ισπανικά. Κάποιοι εκπαιδευτικοί δεν έχουν διοριστήριο και εμφανίζονται σαν να διδάσκουν σε ένα ανύπαρκτο στην πράξη φροντιστήριο, ενώ σχεδόν όλοι έχουν μικρότερο διοριστήριο από τις ώρες που πραγματικά διδάσκουν. Και όταν κάποια από τις παλιές καθηγήτριες πάρει σύνταξη γίνεται σκοτωμός για το μοίρασμα του διοριστηρίου μεταξύ αυτών που θεωρούν ότι έχουν σειρά. Για τους νεότερους δεν περισσεύει τίποτε. Ποτέ οι εκπαιδευτικοί των ξένων γλωσσών δεν πληρώθηκαν υπερωρίες, όταν δίδασκαν μετά τις 13:30 και έχουν το πιο ακατάστατο πρόγραμμα. Τα διοριστήριά τους δεν συμπίπτουν με τις τάξεις που διδάσκουν. Μπορεί να έχουν διοριστήριο στο δημοτικό, αλλά να διδάσκουν στο γυμνάσιο, μπορεί να εμφανίζονται ότι διδάσκουν στην α’ γυμνασίου, αλλά να διδάσκουν στην τρίτη, οπότε δημιουργείται ένας πανικός για το ποιοι θα υπογράψουν τα πρακτικά, τα θέματα των εξετάσεων, τα βιβλία της ύλης, τα απουσιολόγια, τα απολυτήρια. Και όλα αυτά παρουσιάζονται ως εξυπηρετήσεις του Σχολείου προς τους εκπαιδευτικούς και όχι ως εξυπηρετήσεις των εκπαιδευτικών προς το Σχολείο. Πάντα οι εκπαιδευτικοί των ξένων γλωσσών τελούν σε ένα καθεστώς εκβιασμού, ότι θα απολυθούν, ότι θα μειωθούν οι ώρες διδασκαλίας τους, ώστε να περιοριστούν στις ώρες του διοριστηρίου τους, ότι δεν θα αυξηθούν ποτέ το διοριστήριό τους, το διδακτικό τους πρόγραμμα και ο μισθός τους, ο οποίος εξαρτάται από τα μισθολογικά τους κλιμάκια, τα οποία καθηλώνονται λόγω των ολιγόωρων διοριστηρίων. Οι εκπαιδευτικοί των ξένων γλωσσών προσλαμβάνονται και απολύονται νύχτα, από την πίσω πόρτα (βλ. περίπτωση Σταυρούλας).

Λόγω αυτού του μόνιμου εκβιαστικού καθεστώτος οι εκπαιδευτικοί των ξένων γλωσσών δεν απεργούν ποτέ. Το ίδιο και οι γυμναστές, για τους οποίους ισχύουν τα ίδια. Όταν γίνεται απεργία και απεργούν οι εκπαιδευτικοί των άλλων μαθημάτων, οι εκπαιδευτικοί των ξένων γλωσσών και της φυσικής αγωγής αναλαμβάνουν να καλύψουν τα κενά και να επιτρέψουν στο Σχολείο να λειτουργήσει.

Σε όλα αυτά μεγάλη ευθύνη έχουν, με δύο μόνο εξαιρέσεις, οι επικεφαλής των τμημάτων των ξένων γλωσσών, που διοικούν τα τμήματα τους με την ιδεολογική διαστρέβλωση: να βοηθήσουμε το Σχολείο, που κάνει τόσα πολλά για μας. Και συγχρόνως φροντίζουν να είναι με κάθε τρόπο ικανοποιημένοι οι γονείς, όχι μόνο βαθμολογικά, αλλά και στα αντιπαιδαγωγικά τους αιτήματα, ώστε να μην υπάρχουν διαρροές μαθητών από τη μία ξένη γλώσσα προς την άλλη και, αντίθετα, προσπαθούν πάντα να αυξηθεί ο αριθμός των τμημάτων τους, για να έχουν περισσότερες διδακτικές ώρες. Το Σχολείο, μέσα στα προσόντα των επικεφαλής, προσμετρά τη γλυκύτητα με την οποία ενδίδουν στις πιέσεις των γονέων ως προς τη βαθμολογία, τη μετακίνηση των παιδιών στα τμήματα που επιθυμούν και την προώθησή τους πρόωρα στις εξετάσεις για τα διπλώματα με αμφίβολη επιτυχία. Το Σχολείο αναγνωρίζει τις υπηρεσίες αυτές και ανταμείβει, γιατί θέλει ολόκληρο το Σχολείο να διοικείται με αυτόν τον τρόπο: χωρίς συνδικαλισμό, χωρίς απεργίες, με σκυφτό κεφάλι, χωρίς αντιρρήσεις και με ικανοποίηση όλων των αιτημάτων των γονέων. Για την υλοποίηση αυτού του στόχου πέρσι έγινε διευθύντρια του I.B. η πρώην επικεφαλής του τμήματος Γαλλικών και τώρα ανακοινώθηκε ότι διευθύντρια του Γυμνασίου θα γίνει η επικεφαλής του τμήματος Γερμανικών, η οποία έχει επιδείξει μεγάλη προθυμία στην εκτέλεση χαμαλοδουλειάς (ταξιθέτρια στις πρόβες της χορωδίας, μαθήματα Γερμανικών στη μαμά, στρούντελ κλπ.). Όταν ανακοινώθηκε η προαγωγή της, η μέλλουσα διευθύντρια του γυμνασίου απευθύνθηκε στους εκπαιδευτικούς του γυμνασίου και μου έπλεξε το εγκώμιο, θεωρώντας ότι με αυτό το κόλπο θα τους πάρει με το μέρος της, πράγμα που δείχνει ποια γνώμη έχει για την ευφυία τους.

Ωστόσο η απόφαση να γίνει διευθύντρια η συγκεκριμένη δεν ελήφθη τώρα, αλλά τουλάχιστον από το 2014. Όταν η διοίκηση του Σχολείου προσπάθησε τα Χριστούγεννα του 2014 να εμφανίσει τη δική μου απόλυση ως παραίτηση, το έκανε επειδή είχε έτοιμη τη διαδοχή με την υπεύθυνη του τμήματος Γερμανικών. Το Σχολείο έχει μακρά παράδοση να εμφανίζει απολύσεις και καθαιρέσεις ως παραιτήσεις και θεώρησε πως κι εγώ θα ενταχθώ σε αυτήν την παράδοση και θα πω ότι παραιτήθηκα, για να μην «ταπεινωθώ». Όταν όμως αρνήθηκα να υπογράψω την παραίτηση και αναγκάσθηκαν να με απολύσουν θυροκολλώντας την απόλυση, ακολούθησε η πολύμηνη επανάσταση εκπαιδευτικών, μαθητών και γονέων. Επωφελούμενη από το κλίμα η υποδιευθύντρια του γυμνασίου (συνεπικουρούμενη από τις θεραπαινίδες της) έσπευσε να προσφέρει στο Σχολείο γην και ύδωρ, για να γίνει η ίδια διευθύντρια. Το κατάφερε, ξέροντας πως σε άλλη περίπτωση δεν είχε καμιά πιθανότητα, γιατί η διοίκηση του Σχολείου δεν της είχε καμιά εκτίμηση. Νόμισε ότι με την προσφορά της να βγάλει το Σχολείο από τη δύσκολη θέση θα είχε ένα καλύτερο μέλλον. Διαψεύσθηκε, λες και δεν ήξερε ότι τα τριάκοντα αργύρια δεν διαρκούν ολόκληρη ζωή. Και πάλι καλά, που κράτησαν όσο κράτησαν.

Όσα για την άλλη, στο διπλανό δωμάτιο, που έχει κάνει τα πάντα για να γίνει η ίδια διευθύντρια, ποιος θα την παρηγορήσει; Δεν προσφέρεται ούτε η παραβολή των μωρών παρθένων.

Η αναλγησία της Σχολής Μωραΐτη

Ο Μιχάλης Νικηφορίδης είναι νεφροπαθής τελικού σταδίου και νοσηλεύεται σε νοσοκομείο για COVID.

Ο Μιχάλης Νικηφορίδης είναι φιλόλογος καθηγητής στη Σχολή Μωραΐτη.

Ο Μιχάλης Νικηφορίδης είναι πλήρως εμβολιασμένος, αλλά αυτό δεν τον εμπόδισε να προσβληθεί από τον ιό, αφού ήταν υποχρεωμένος να διδάσκει στις σχολικές αίθουσες κάτω από απαράδεκτες συνθήκες.

Ο Μιχάλης Νικηφορίδης με τη νόσησή του συμβάλλει ως πρόβατον επί σφαγήν στην ανοσία της αγέλης.

Γνωρίζω τον Μιχάλη Νικηφορίδη πολύ καλά, γιατί εγώ, ως γυμνασιάρχης, τον προσέλαβα στη Σχολή Μωραΐτη και συνεργαστήκαμε μαζί αρκετά χρόνια. Πλήρως αφοσιωμένος στο καθήκον του, καταρτισμένος φιλόλογος, εξαιρετικός άνθρωπος και κατεξοχήν ευαίσθητος παιδαγωγός. Και πάντα πρόθυμος να εργαστεί πέραν των υποχρεώσεών του και εθελοντικά, χωρίς αμοιβή, είτε για τη σελιδοποίηση του σχολικού περιοδικού, είτε για την έκδοση των πρακτικών εκπαιδευτικής ημερίδας. Τον Μιχάλη αγαπούν πάρα πολύ και τα παιδιά και οι συνάδελφοί του ανεξαιρέτως.

Τα τελευταία χρόνια υποφέρει από νεφρική ανεπάρκεια, η οποία τον αναγκάζει να κάνει πολύ τακτικά αιμοκάθαρση. Γιαυτό θα έπρεπε να μην εκτίθεται στο τόσο νοσηρό περιβάλλον της σχολικής αίθουσας και του σχολείου γενικότερα.

Το υπουργείο παιδείας είναι ανάλγητο και το έχει αποδείξει με πολλούς τρόπους. Και ιδιαίτερα απέναντι στους ιδιωτικούς εκπαιδευτικούς. Αλλά πίσω από την αναλγησία του υπουργείου κρύβεται και η αναλγησία της Σχολής Μωραΐτη. Το σχολείο αρκέστηκε στο να είναι τυπικά εντάξει και αδιαφόρησε πλήρως για την ουσία.Όμως η ηθική τάξη μερικώς ρυθμίζεται από τη νομοθεσία και τις κανονιστικές διατάξεις. Το μεγαλύτερο μέρος της ηθικής ρυθμίζεται από τους άγραφους κανόνες της ανθρωπιάς, της αλληλεγγύης, της ενσυναίσθησης, της φροντίδας και της εργασιακής πολυεπίπεδης ασφάλειας.

Ένα σχολείο πρέπει να γνωρίζει αυτούς τους άγραφους ηθικούς κανόνες, για να μπορεί έμπρακτα να τους διδάξει και στους μαθητές του. Τα παιδιά δεν μαθαίνουν μόνο από τα λόγια, αλλά κυρίως από τις πράξεις των μεγάλων.

Σε όλα αυτά όμως υπάρχει και μια άλλη παράμετρος.

Τον Μιχάλη Νικηφορίδη τον αγαπούν και τον εμπιστεύονται τόσο πολύ οι συνάδελφοί του, που με την ψήφο τους τον ανέδειξαν μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ομοσπονδίας Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών (ΟΙΕΛΕ). Για αυτή τη συνδικαλιστική στάση και θέση του τον αντιμετωπίζει με εκδικητικότητα η Σχολή Μωραΐτη.

Ο πρώην πρόεδρος της ΟΙΕΛΕ Μιχάλης Κουρουτός πέθανε πρόσφατα και δεν πρόλαβε να δει την κατάντια της «άλλοτε πρωτοπόρου Σχολής Μωραΐτη», όπως συνήθιζε να την αποκαλεί όταν αναφερόταν σε αυτήν.

Ναι, Μιχάλη Κουρουτέ, η «άλλοτε πρωτοπόρος Σχολή Μωραΐτη» είναι και πάλι πρωτοπόρος. Στην εργασιακή αναλγησία.

Η απεργία στη Σχολή Μωραΐτη για τον αντιεργασιακό νόμο

Η απεργία για τον αντιεργασιακό νόμο της κυβέρνησης λειτούργησε ακόμη μια φορά ως καταλύτης στη Σχολή Μωραΐτη. Η διοίκηση του σχολείου συνεχώς απομακρύνεται ιδεολογικά από τον βασικό κορμό του εκπαιδευτικού προσωπικού, χωρίς να αντιλαμβάνεται τις επιπτώσεις για το ίδιο το σχολείο που ενέχει αυτή η ιδεολογική δυσαρμονία. Στο προ κρίσεως παρελθόν η διοίκηση του σχολείου ακολουθούσε φιλελεύθερη και δημοκρατική στάση και συμπαραστεκόταν στα αιτήματα των εκπαιδευτικών. Ποτέ δεν αξιολογούσε τους εκπαιδευτικούς με βάση τη συμμετοχή τους στην απεργία και ήταν το μοναδικό ίσως σχολείο, στο οποίο απεργούσαν και οι αναπληρωτές εκπαιδευτικοί και όσοι είχαν μειωμένο διδακτικό πρόγραμμα και έλπιζαν σε αύξηση του ωραρίου τους. Το σχολείο έκλεινε στις απεργίες και έτσι δεν γινόταν διαχωρισμός σε απεργούς και απεργοσπάστες, σε καλούς και κακούς εργαζόμενους. Αυτό ωφελούσε βεβαίως τους εκπαιδευτικούς, αλλά κυρίως ωφελούσε το σχολείο και το εκπαιδευτικό έργο. Οι εκπαιδευτικοί δεν ήταν σε ιδεολογική ρήξη με τη διοίκηση, ούτε έβλεπαν τις αξίες τους να ποδοπατούνται στο βωμό της αλαζονείας, της έπαρσης και της ταξικής διαφοροποίησης.

Την τελευταία δεκαετία η πολυπρόσωπη πλέον διοίκηση της Σχολής Μωραΐτη αποφάσισε να μετατρέψει το σχολείο σε φάμπρικα. Στη φάμπρικα οι ιδιοκτήτες, οι διευθυντές και οι εργαζόμενοι μπορούν να έχουν, δυστυχώς, διαφορετικά συμφέροντα και διαφορετική ιδεολογία. Η ποιότητα του εργοστασιακού προϊόντος δεν εξαρτάται από την ιδεολογία της μηχανής. Στο σχολείο όμως οι εκπαιδευτικοί δεν είναι μηχανές, ούτε τα παιδιά η πρώτη ύλη. Μπορεί οι διοικούντες το σχολείο να νομίζουν, όπως και η υπουργός τους, ότι οι εκπαιδευτικοί μπαίνουν στην τάξη και λύνουν εξισώσεις ή παραθέτουν ανώμαλα ρήματα, αλλά τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά.

Και η πιο απλή και η πιο «αθώα» περιγραφή είναι επιδεκτική ερμηνείας και κάθε ερμηνεία εμπεριέχει και ιδεολογία. Και αφήνω κατά μέρος το hidden curriculum από το οποίο σφύζει το παιδαγωγικό έργο.

Η διοίκηση του σχολείου διδάσκει στα παιδιά ότι οι εργαζόμενοι πρέπει να εργάζονται υπό ένα ανελεύθερο και αντιδημοκρατικό καθεστώς στυγνής εκμετάλλευσης και θέλει συγχρόνως να διατηρεί την ψευδαίσθηση ότι προσφέρει παιδεία. Αλλά παιδεία προσφέρεται μόνο όταν οι εκπαιδευτικοί είναι ελεύθεροι να απεργήσουν και εξηγήσουν αναλυτικά στα παιδιά τους λόγους για τους οποίους απεργούν. Δεν είναι δικαίωμα των εκπαιδευτικών να εξηγούν στα παιδιά γιατί απεργούν, αλλά υποχρέωσή τους. Πρέπει να τους εξηγήσουν ότι δεν απεργούν εναντίον τους, αλλά υπέρ τους, για μια καλύτερη κοινωνία. Δεν είναι δυνατόν το σχολείο και οι γονείς να εμπιστεύονται την παιδεία των παιδιών σε ανθρώπους που τελικώς δεν εμπιστεύονται και περιφρονούν.

Η γενική διευθύντρια της Σχολής Μωραΐτη όταν θέλει να κολακέψει και έτσι να χειραγωγήσει τους εκπαιδευτικούς τους λέει: «το Σχολείο είστε εσείς». Με άλλα λόγια τους λέει: «εσείς εκφράζετε την ιδεολογία του σχολείο και Εγώ δεν κολλάω πουθενά».

Στην τελευταία απεργία, από όσα μαθαίνω, η διοίκηση του σχολείου προχώρησε ακόμη ένα βήμα προς τον ευτελισμό. Λειτούργησε απεργοσπαστικά και ανέθεσε εκπαιδευτικό έργο σε μη εκπαιδευτικό προσωπικό του σχολείου. Από εκείνους που τους απολύει όποια ώρα θέλει. Και οι γονείς δεν διαμαρτύρονται. Οι γονείς δεν διαμαρτύρονται, γιατί η Σχολή Μωραΐτη έπαψε πλέον να είναι ένα φιλελεύθερο δημοκρατικό σχολείο και έγινε ένα ακόμη σχολείο της σειράς, ένα ακόμη σχολείο της Νέας Δημοκρατίας. Απευθύνεται αποκλειστικά σε σκληροπυρηνικούς νεοδημοκράτες γονείς, οι οποίοι πάνω από όλα βάζουν την αποτυχία της απεργίας και την επικράτηση της κομματικής γραμμής.

Κάθε επιχειρησιακή επιλογή έχει και τις επιπτώσεις της και μάλιστα σε μια εποχή που δελεάζουν τα γερμανόφωνα και γαλλόφωνα σχολεία. Προς το παρόν τα φουγάρα της φάμπρικας βγάζουν πολύ καπνό. Η τελευταία απεργία λειτούργησε ως καταλύτης στη Σχολή Μωραΐτη. Και η αντίδραση παρήγαγε πολύ ίζημα, κοινώς κατακάθι. Της κοινωνίας εννοώ.

Οι βιασμοί, οι σεξουαλικές κακοποιήσεις και το φιάσκο των αξιολογήσεων στα σχολεία

Στις 23 Μαρτίου δημοσιοποιήθηκαν διαδικτυακά 170 καταγγελίες βιασμών και σεξουαλικής κακοποίησης στο διάσημο και πανάκριβο σχολείο του Λονδίνου Highgate, που ιδρύθηκε πριν από 456 χρόνια. Μετά τις 23 Μαρτίου προστέθηκαν και άλλες καταγγελίες και τώρα έχουν φτάσει τις 257. Στη συνέχεια άρχισαν σωρηδόν καταγγελίες και για άλλα σχολεία. Δεν θα ασχοληθώ με το τι συμβαίνει στην Αγγλία, γιατί τα φαινόμενα αυτά δεν γνωρίζουν από σύνορα, ακριβώς όπως και το μπούλιγκ. Για την Ελλάδα ενδιαφέρομαι περισσότερο.

Θα αναφερθώ μόνο σε μία καταγγελία μαθήτριας στο Highgate, που βιάστηκε πέρσι από συμμαθητή της. Το σχολείο αρνήθηκε να ερευνήσει την υπόθεση λέγοντας «ο λόγος σου και ο λόγος του.» Αρνήθηκε να δεχτεί μαρτυρίες συμμαθητριών της μαθήτριας και αρνήθηκε να δεχτεί φωτογραφίες από μελανιές στο σώμα της. Βράβευσε το αγόρι και δεν επέτρεψε να διαταραχτεί η ζωή του με κανένα τρόπο. Το μόνο που έκαναν ήταν να επιτρέψουν στο κορίτσι να φεύγει πέντε λεπτά νωρίτερα, για να μην συναντήσει το συμμαθητή της και να μελετάει στην αίθουσα μουσικής, αντί για τη βιβλιοθήκη, για να μπορεί να τον αποφύγει. Όχι μόνο δεν υπήρχε καμιά επίπτωση για το αγόρι, αλλά δεν προσφέρθηκε και καμιά ουσιαστική προστασία στο κορίτσι, το οποίο κυκλοφορούσε τρομαγμένο στο σχολείο και κρυβόταν.

Αναπόφευκτα θυμήθηκα μια περίπτωση, πριν από πολλά χρόνια, δεκατριάχρονου αγοριού που άπλωνε τα χέρια του σε απαγορευμένες περιοχές του σώματος συμμαθήτριάς του. Το κορίτσι κρυβόταν τρομαγμένο, για να τον αποφύγει. Κάλεσα τους γονείς του αγοριού και τους είπα ότι δεν είναι δυνατόν να έχουμε στο σχολείο ένα κορίτσι 13 ετών που κρύβεται τρομαγμένο, για να μη συναντήσει το γιο σας. Ο πατέρας του αγοριού μού απάντησε με έπαρση: «προφανώς αγνοείτε ότι ο τρόμος μπορεί να είναι βασικό συστατικό της απόλαυσης του σεξ». Μετά τη δήλωση αυτή του πατέρα το αγόρι αναγκάστηκε την επόμενη εβδομάδα να αλλάξει σχολείο, γιατί οποιαδήποτε αναμορφωτική προσπάθεια του σχολείου θα προσέκρουε στην υπονόμευση που έκανε ο πατέρας του αγοριού.

Με το παράδειγμα αυτό θέλω να πω πως το αγόρι στο αγγλικό σχολείο δεν ξύπνησε ξαφνικά μια μέρα στα δεκαοχτώ του χρόνια ως βιαστής. Είμαι βέβαιος ότι από πολύ μικρότερη ηλικία θα είχε παραβατική συμπεριφορά και θα συμμετείχε με χειρονομίες, με σεξιστικά σχόλια, με σεξιστικές αφηγήσεις σε μια εξουσιαστική κουλτούρα που υποβλέπει και καταπιέζει τα κορίτσια. Που θεωρεί τα κορίτσια λάφυρα πολέμου και επιδεικνύει μαγνητοσκοπήσεις ερωτικών συνευρέσεών τους. Το σχολείο όμως αρνήθηκε να δει και να αντιμετωπίσει από πολύ μικρή ηλικία αυτή την κουλτούρα και να διαμορφώσει μια άλλη κουλτούρα ισότητας, ασφάλειας και φροντίδας για όλους.

Το πλέον παράδοξο είναι ότι το σχολείο αυτό αξιολογήθηκε ως το καλύτερο σχολείο της Αγγλίας για το 2020. Έτσι αναδεικνύεται το φιάσκο της αξιολόγησης των σχολείων, γιατί πώς είναι δυνατόν να θεωρείται το καλύτερο σχολείο και μέσα σε λίγες ημέρες να γίνονται 247 καταγγελίες βιασμών και σεξουαλικών κακοποιήσεων; Πώς είναι δυνατόν να θεωρείται καλύτερο σχολείο αυτό που στη συνείδησή μας τοποθετείται στην κατώτερη θέση; Είναι όμως δυνατόν, γιατί οι αξιολογήσεις ενδιαφέρονται μόνο για επιδόσεις και επιτεύγματα και αδιαφορούν για το περιβάλλον του σχολείου και τι αυτό υποθάλπει και ίσως επικροτεί με το άλλοθι «boys will be boys».

Ας έρθουμε όμως στην Ελλάδα. Πέρσι έγιναν καταγγελίες για βιασμούς σε ένα σχολείο του Ψυχικού και φέτος καταγγελίες για σεξουαλικές κακοποιήσεις σε ένα άλλο σχολείο του Ψυχικού. Τα πράγματα δεν είναι καθόλου τυχαία. Δεν έτυχε, μεθοδεύτηκε.

Πριν από δύο περίπου δεκαετίες ήρθαν στο σχολείο μας δεκατετράχρονα αγόρια από το γειτονικό σχολείο, όπου καταγγέλθηκαν οι βιασμοί. Ήταν αγόρια της τρίτης γυμνασίου που ήρθαν την ώρα που έκαναν διάλειμμα τα παιδιά τους δικού μας δημοτικού, κατέβασαν τα βρακιά τους και επιδείκνυαν στα μικρά παιδιά τα γεννητικά τους όργανα. Στις δασκάλες που τα μάλωσαν απάντησαν με θράσος και ανέπτυξαν θεωρίες περί ελευθερίας του σώματος. Κάποια από αυτά στη συνέχεια μπήκαν μέσα στο κτήριο και προσπάθησαν να ξεμοναχιάσουν στις τουαλέτες ένα κορίτσι της πέμπτης δημοτικού. Εντωμεταξύ άρχισε το διάλειμμα του δικού μας γυμνασίου και τα δικά μας συνομήλικα παιδιά αναγνώρισαν τους εισβολείς και με δική τους πρωτοβουλία μού έδωσαν τα ονόματά τους.

Την επόμενη ημέρα έκλεισα ραντεβού κι επισκέφτηκα τον διευθυντή του γυμνασίου στο γειτονικό σχολείο, γνωστό και ως σχολείο της «αριστείας». Του έδωσα το χαρτί με τα ονόματα και του περιέγραψα τι είχε συμβεί. Δεν έδειξε να ενδιαφέρεται. Αντίθετα ήθελε να μιλήσουμε για τους μισθούς μας, για το αν είχα κονδύλι με έξοδα παραστάσεως, όπως εκείνος, και ποια έξοδα θεωρούσε έξοδα παραστάσεως. Τότε δεν ήξερα το Highgate, αλλιώς θα μου το θύμιζε. Σηκώθηκα να φύγω.

«Όσο για αυτό» μου είπε δείχνοντας το χαρτί με τα ονόματα «δεν μπορώ να κάνω τίποτε. Γιατί δεν μου έστειλες ένα γράμμα και να μου λες, ρε φίλε, θέλω να κάνεις αυτό κι αυτό με αυτά τα παιδιά. Δεν μου το λες. Ωστόσο εγώ θα τους φωνάξω αύριο, για να τους δείξω πως όλα τα μαθαίνω.» Του απάντησα πως δεν είναι δική μου δουλειά να του πω τι θα κάνει στο σχολείο του. Δική μου υποχρέωση ήταν να τον ενημερώσω και αυτό θα περίμενα και από εκείνον, αν κάτι συνέβαινε με παιδιά του δικού μας σχολείου. Αντί να πιάσει το κεφάλι του και να αρχίσει να τρέχει, βρήκε δικαιολογία, για να μην κάνει τίποτε. Αλλά αν δεν κάνεις τίποτε, όταν είναι μικρά τα παιδιά, περίμενε και θα ακούσεις, όταν μεγαλώσουν.

Τα μεγαλύτερα προβλήματα των σχολείων είναι ο ρατσισμός, ο σεξισμός και η ομοφοβία. Για την αντιμετώπισή τους τα σχολεία πρέπει να δουλεύουν νύχτα μέρα όλο το χρόνο. Συχνά έλεγα στα παιδιά πως το σχολείο είναι ένα φαρμακείο που διανυκτερεύει κάθε μέρα. Και Χριστούγεννα και Πάσχα και καλοκαίρι. Μόνο αν το σχολείο παρέχει περιβάλλον ισότητας, ασφάλειας και ουσιαστικής φροντίδας των παιδιών μπορούν να πάνε καλά και οι δείκτες της μόρφωσης για όλα τα παιδιά, χωρίς διακρίσεις. Κανείς δεν μπορεί να αποδώσει σε κλίμα ανασφάλειας και τρόμου.

Οι αξιολογήσεις που μεθοδεύει το υπουργείο είναι μόνο μέσα χειραγώγησης των εργαζομένων και δημιουργίας κλίματος ανασφάλειας προς δόξα των αφεντικών. Τα σχολεία οφείλουν να δημιουργούν κλίμα ασφάλειας και για τους εκπαιδευτικούς και για τα παιδιά. Μόνο το κλίμα ασφάλειας, ευημερίας και αναγνώρισης αυξάνει και τη δημιουργικότητα και την παραγωγικότητα μικρών και μεγάλων.

Ομολογώ ότι το να δημιουργήσεις θετικό κλίμα σε ένα σχολείο και κουλτούρα ισότητας δεν είναι εύκολο και εγώ προσωπικά είχα να αντιμετωπίσω και το νέο θεολόγο που έλεγε «εγώ είμαι με το μέρος των αγοριών» και την εκπαιδευτικό, μητέρα αγοριών, που μου έλεγε πως έτσι είναι τα αγόρια από τη φύση τους. Όμως το πλήθος των εκπαιδευτικών είμαι βέβαιος πως θα συνεργαστεί.

Το υπουργείο παιδείας αντί για το φόβητρο των αξιολογήσεων των σχολείων θα έπρεπε να ζητήσει από τα πανεπιστημιακά τμήματα των Παιδαγωγικών να εκπονήσουν ερωτηματολόγια και προγράμματα, για να διερευνήσουν και να αντιμετωπίσουν φαινόμενα ρατσισμού, σεξουαλικής κακοποίησης και ομοφοβίας στα σχολεία.

Οι συνομήλικοι με εμένα φιλόλογοι από τη Φιλοσοφική της Αθήνας διδαχθήκαμε τα παιδαγωγικά του Μελανίτη και μάθαμε πως τα μικτά σχολεία «απάδουν προς τα ήθη των Ελλήνων» πως «τα θήλεα προκαλούν τους άρρενας, οι οποίοι οφείλουν να παραμένουν αφελείς περί τα ερωτικά έως και το δέκατον όγδοον έτος της ηλικίας των».

Ναι άλλαξαν οι καιροί, αλλά πόσο; Και κυρίως πόσο άλλαξε η νοοτροπία μέσα στα σχολεία, που είναι κατεξοχήν συντηρητικοί χώροι και πολύ εύκολα στοχοποιούν κορίτσια για την εμφάνισή τους, για το ντύσιμό τους, για την «προκλητική συμπεριφορά» τους. Πόσο συχνά μέσα στα σχολεία λέγεται για κορίτσια ότι «πάνε γυρεύοντας»; Έχουμε δουλειά να κάνουμε. Όχι αυτήν που μας λέει το υπουργείο. Όχι, έχουμε καλή δουλειά. Και ναι, είναι απαραίτητο το μάθημα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης. Αλλά δεν φτάνει η μία ώρα την εβδομάδα. Πρέπει όλοι όσοι βρίσκονται μέσα στο σχολείο, σε όλες τις ηλικίες να δουλεύουν μέρα νύχτα για αυτό το περιβάλλον ισότητας, ασφάλειας και φροντίδας για όλους. Αρκεί και ένα μόνο ρατσιστικό, σεξιστικό, ομοφοβικό σχόλιο, για να ακυρώσει δουλειά μηνών.

Ας δώσουμε επιτέλους άλλο περιεχόμενο στην αριστεία.

https://docs.google.com/document/d/e/2PACX-1vQI6oq9hag7lrGWm49D90z_aWSZ6Wsu40sTIfmAc5pr5NIgfh3PWzgaWS44DZ_Sui663AtThWx1beqI/pub