IB στο δημόσιο σχολείο. Ποιοι ωφελούνται τελικά;

(Ομιλία προς τους γονείς του Μουσικού Σχολείου Αθήνας μετά από πρόσκληση του συλλόγου γονέων)

Η ίδρυση δημόσιων σχολικών προγραμμάτων για την απόκτηση του διεθνούς απολυτηρίου ανακοινώθηκε ως προσπάθεια για την επίτευξη ίσων ευκαιριών. Αλλά όταν η κυβέρνηση αναφέρεται σε ίσες ευκαιρίες πρέπει να καταλάβουμε ότι αυτό που έχει στο πρόγραμμά της είναι η ενίσχυση της ανισότητας. Είναι η στιγμή που ως Κοκκινοσκουφίτσες πρέπει να αναρωτηθούμε γιατί έχει μεγάλο στόμα η γιαγιά.

Σκοπός της ομιλίας μου είναι να δείξω πως η ίδρυση προγραμμάτων ΙΒ στα δημόσια σχολεία θα αποβεί εις βάρος των μαθητών των δημοσίων σχολείων γενικά. Η κυβέρνηση έχει επανειλημμένα δείξει πως αδιαφορεί για τη δημόσια εκπαίδευση και μεριμνά μόνο για την ενίσχυση της ιδιωτικής παιδείας. Η ίδρυση των δημοσίων ΙΒ και πάλι αποβλέπει στην ενίσχυση των ιδιωτικών σχολείων όσο κι αν αυτό ακούγεται οξύμωρο. Ας δούμε γιατί.

Τα προγράμματα διεθνούς απολυτηρίου αποφέρουν μεγάλα κέρδη στα ιδιωτικά σχολεία λόγω των κατά πολύ αυξημένων διδάκτρων σε σύγκριση με τα δίδακτρα των γενικών λυκείων. Συγχρόνως όμως αυτά τα προγράμματα παρέχουν και άλλες ευκολίες στα ιδιωτικά σχολεία, που προτιμούν να ακολουθούν ένα ξένο και μη αυταρχικό εκπαιδευτικό σύστημα, που τους επιτρέπει να ξεφεύγουν από την ελληνική γραφειοκρατία και τους ελέγχους του Υπουργείου Παιδείας ως προς τα διοριστήρια των καθηγητών, τις προσλήψεις με βάση τα τυπικά προσόντα, την τήρηση του προγράμματος και της εξεταστικής διαδικασίας, την έναρξη και λήξη των μαθημάτων, την τήρηση των αργιών και των διακοπών, τις απουσίες των παιδιών και τον χαρακτηρισμό της διαγωγής και της φοίτησης. Οι περιφερειακοί προϊστάμενοι μέσης εκπαίδευσης όταν ακούν για IB γυρίζουν το κεφάλι από την άλλη.

Έως το Brexit τα πάντα λειτουργούσαν ομαλά για τα προγράμματα IB. Οι κάτοχοι πτυχίου ΙΒ σπούδαζαν στην Αγγλία αντιμετωπίζοντας τα ίδια έξοδα με τους Βρετανούς φοιτητές. Ένα παιδί από την Αθήνα μπορούσε να σπουδάζει στην Αγγλία με έξοδα που συγκρίνονταν με αυτά που θα ξόδευε αν σπούδαζε στη Θεσσαλονίκη. Μετά το Brexit όμως τα έξοδα πολλαπλασιάστηκαν, γιατί έπρεπε να πληρώνονται και τεράστια δίδακτρα πολλών χιλιάδων λιρών, με αποτέλεσμα να μειωθούν κατά πολύ οι φοιτητές που σπούδαζαν στην Αγγλία και αυτό ήταν ένα πλήγμα για το πρόγραμμα ΙΒ των ιδιωτικών σχολείων στην Ελλάδα και επομένως και για τα ίδια τα ιδιωτικά σχολεία. Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας έπρεπε κάτι να κάνει.

Πρέπει όμως να λάβουμε υπόψη ότι ο πρωθυπουργός της χώρας και πάρα πολλοί υπουργοί προέρχονται από το Κολλέγιο Αθηνών. Αλλά εκτός από πρωθυπουργούς και υπουργούς το Κολλέγιο Αθηνών παράγει όλη την άρχουσα τάξη που εφοδιάζει με υψηλόβαθμα στελέχη τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα και αποτελεί φυτώριο δεξιών ψηφοφόρων. Φυτώρια δεξιών ψηφοφόρων αποτελούν πλέον όλα τα μεγάλα ιδιωτικά σχολεία. Ακόμη και η Σχολή Μωραΐτη, που παραδοσιακά ήταν σχολείο με δημοκρατικές αρχές, την περίοδο της οικονομικής κρίσης προσπάθησε να διασωθεί στρέφοντας την ιδεολογία της τελείως προς τα δεξιά. Το να μη φροντίσει επομένως η Νέα Δημοκρατία τα συμφέροντα των ιδιωτικών σχολείων θα είχε αυτοκτονικό χαρακτήρα. Επιπλέον τα δύο τελευταία χρόνια υπήρξε μια σαρωτική αλλαγή στην ιδιοκτησία των μεγάλων ιδιωτικών σχολείων που εξαγοράστηκαν από αδίσταχτα funds του εξωτερικού με σκοπό το μεγάλο κέρδος. Η κυβέρνηση, που ταυτίζει την επένδυση και την ανάπτυξη με την εξαγορά ζωτικού πλούτου, θεωρώ ότι διαβεβαίωσε αυτά τα ξένα funds ότι νομοθετικά θα κάνει τα πάντα, για να είναι η επένδυσή τους κερδοφόρα.

Σήμερα ας δούμε μόνο τι έκανε η κυβέρνηση για να ενισχύσει νομοθετικά τα προγράμματα ΙΒ των ιδιωτικών σχολείων, μετά το πλήγμα που δέχτηκαν λόγω Brexit.

Πρώτα επιβάλλει την ελάχιστη βάση εισαγωγής στα δημόσια πανεπιστήμια, ώστε να μειωθούν οι θέσεις φοίτησης σε αυτά.

Κατόπιν ιδρύει ιδιωτικά πανεπιστήμια, στα οποία θα έχουν πρόσβαση οι κάτοχοι διεθνούς απολυτηρίου. Τα παιδιά επομένως που φοβούνται ότι θα μείνουν εκτός δημόσιου πανεπιστημίου θα μπορούν μέσω ΙΒ να εξασφαλίσουν άνετα θέση στο ιδιωτικό πανεπιστήμιο, για τα οποία δεν ισχύει η ελάχιστη βάση εισαγωγής.

Τρίτο, θεσμοθετεί το εθνικό απολυτήριο, ώστε να γίνει η εισαγωγή σταπ δημόσια πανεπιστήμια πολύ πιο ανταγωνιστική και δύσκολη, εκτός αν πιστεύετε την βραβευθείσα υπουργό Παιδείας ότι το εθνικό απολυτήριο θα καταργήσει τα φροντιστήρια.

Και τέταρτο και πολύ σημαντικό είναι να εξασφαλίσει τη δυνατότητα στους κατόχους διεθνούς απολυτηρίου να μπαίνουν στα δημόσια πανεπιστήμια χωρίς άλλες εξετάσεις. Για να γίνει όμως αυτό πρέπει το υπουργείο Παιδείας να δημιουργήσει λίγα δημόσια σχολεία ΙΒ και να τα πουλήσει στους γονείς ως διασφάλιση ίσων ευκαιριών. Που όμως θα είναι το αντίθετο. Τα δημόσια σχολεία ΙΒ θα είναι η κερκόπορτα για την άλωση των δημόσιων σχολείων, τη στιγμή που θα γιγαντωθούν τα τμήματα ΙΒ των ιδιωτικών σχολείων και των ξένων fund.

Στη συνέχεια θα σας πω γιατί τα δημόσια σχολεία ΙΒ θα είναι καταδικασμένα στον μαρασμό και την αποτυχία.

Αρχικά όμως να πω ότι κατά τη γνώμη μου το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του διεθνούς απολυτηρίου είναι πολύ καλό και δίνει την ευκαιρία στους μαθητές να αναπτύξουν πολλές γνώσεις και ικανότητες. Και το σημαντικότερο που προσφέρει είναι ότι τα παιδιά μαθαίνουν να γράφουν μεγάλες εργασίες με δομή δοκιμίου και βιβλιογραφία, κάτι που λείπει από το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Οι καλοί μαθητές ωφελούνται πράγματι πάρα πολύ. Υπάρχουν όμως και λιγότερο καλοί μαθητές, οπότε, αυτές τις εργασίες που αποτελούν σημαντικό ποσοστό της τελικής βαθμολογίας, θα αναρωτηθείτε ποιος τις γράφει; Τις γράφουν οι μαθητές ή κάποιος τρίτος, για παράδειγμα ο καθηγητής του ιδιαίτερου μαθήματος έναντι υψηλής αμοιβής; Δεν μπορώ να σας απαντήσω. Αλλά σίγουρα το πρόγραμμα του ΙΒ δεν είναι το καταλληλότερο για μια κουλτούρα που θεωρεί ότι όλα πωλούνται και όλα αγοράζονται. Και η διαδικασία εξαγωγής της τελικής βαθμολογίας, που ένα πολύ μεγάλο μέρος της προέρχεται από το σχολείο και τους καθηγητές του παιδιού, αφήνει πολλά περιθώρια για να μη μπορώ να τη θεωρήσω αδιάβλητη. Βεβαίως υπάρχουν άριστα παιδιά που διαπρέπουν και παίρνουν τους βαθμούς που τους αξίζουν χωρίς καμιά αμφιβολία. Αλλά υπάρχουν και πάρα πολλά παιδιά που με πολλά ιδιαίτερα μαθήματα καταφέρνουν και παίρνουν τους βαθμούς που θα τους εξασφαλίσουν μια θέση σε κάποιο πανεπιστήμιο. Αλλά όταν εγώ κάνω ιδιαίτερο μάθημα έναντι πολύ υψηλής αμοιβής στα παιδιά της διπλανής αίθουσας και ο καθηγητής της διπλανής αίθουσας κάνει ιδιαίτερο μάθημα στους δικούς μου μαθητές διατηρώ τις επιφυλάξεις μου. Δεν καταγγέλλω κάτι, αλλά εκφράζω τις προσωπικές μου επιφυλάξεις.

Από την άλλη σκεφθείτε πόσα αφεντικά έχουν να ικανοποιήσουν οι καθηγητές των ιδιωτικών ΙΒ, για να διατηρήσουν τη θέση τους και να μην απολυθούν.

Πρέπει να ικανοποιούν αρχικά τον ιδιοκτήτη του σχολείου που περιμένει υψηλή βαθμολογία, για να διεκδικήσει περισσότερους μαθητές, γιατί ο ανταγωνισμός είναι μεγάλος. Πρέπει να ικανοποιήσει τους γονείς, ακόμη και για τις παράλογες απαιτήσεις τους, για να μη διαμαρτυρηθούν στη διεύθυνσή του σχολείου. Πρέπει να ικανοποιεί τα παιδιά, για τα οποία η μεγαλύτερη διασκέδαση είναι να κάνουν εγγράφως την αξιολόγηση των καθηγητών τους στο τέλος της σχολικής χρονιάς, συχνά μέσα σε ένα κλίμα ψυχαγωγίας. Πρέπει εντέλει να ικανοποιούν τα παιδιά και τους γονείς των παιδιών στα οποία κάνουν ιδιαίτερο μάθημα και οφείλουν με κάθε τρόπο να ανταποκριθούν στις ακριβοπληρωμένες προσδοκίες τους.

Ο θεσμός των ιδιαιτέρων μαθημάτων για την επιδίωξη υψηλής βαθμολογίας σε δύσκολα μαθήματα που διδάσκονται στα Αγγλικά δεν αφορά μόνο τους μαθητές, αλλά και το διδακτικό προσωπικό. Για να μπορεί ένας μαθητής να επιλέξει έξι μαθήματα και να συνθέσει το πρόγραμμά του πρέπει αυτά να δίνονται σε πολλές διαφορετικές μέρες και ώρες, με διαθέσιμες αίθουσες, από διαφορετικούς καθηγητές, ώστε να μπορεί να επιτευχθεί ο συνδυασμός με εύλογα κενά μέσα στο πρόγραμμα του παιδιού. Και μπορεί να προσφέρονται 20 ενότητες μαθημάτων, αλλά τα μαθήματα είναι πολύ περισσότερα. Όταν η ενότητα είναι ξένες γλώσσες δεν αναφερόμαστε σε μία μόνο ξένη γλώσσα. Και αν ένα παιδί θέλει να κάνει Γερμανικά, θα πρέπει οι ώρες των Γερμανικών να μη συμπίπτουν με τις ώρες της ελληνικής λογοτεχνίας και της πληροφορικής που έχει επιλέξει το παιδί. Αν συμπίπτουν πρέπει να δημιουργηθεί και άλλο τμήμα. Λόγω αυτών των πολυπλοκοτήτων πολλοί καθηγητές έχουν μειωμένο πρόγραμμα και μειωμένο μισθό, τον οποίο αναπληρώνουν με ιδιαίτερα μαθήματα, τα οποία επιδοκιμάζουν οι ιδιοκτήτες των σχολείων, για να μην υπάρχουν άλλες διεκδικήσεις.

Προσπαθήστε με αυτά τα δεδομένα να φανταστείτε πώς θα λειτουργήσει ανταγωνιστικά ένα δημόσιο σχολείο ΙΒ, ώστε να υπάρχουν πανεπιστημιακές θέσεις και για τα παιδιά του δημοσίου.

Κτιριακά απαιτούνται πολλές μικρές αίθουσες που θα στεγάζουν τα πολλά διαφορετικά μαθήματα, που προσφέρονται σε ολιγομελή τμήματα. Πρέπει να υπάρχει μεγάλη και ενημερωμένη δανειστική βιβλιοθήκη που θα καλύπτει τις βιβλιογραφικές ανάγκες των μαθητών για τη συγγραφή των εκτεταμένων εργασιών. Χρειάζονται επίσης καλά εξοπλισμένα εργαστήρια Χημείας, Βιολογίας και Φυσικής, χώροι μελέτης ώστε να αξιοποιούνται τα ενδιάμεσα κενά μεταξύ των μαθημάτων, εκτός αν γύρω από το σχολείο ανοίξουν καφετέριες και άλλα καταστήματα απασχόλησης εφήβων. Και επιπλέον γραφεία καθηγητών, στα οποία οι καθηγητές θα συζητούν με τους μαθητές την εξέλιξη των εργασιών τους και θα τους κάνουν τις απαραίτητες υποδείξεις. Για όλα αυτά θα απαιτηθούν πολύ μεγάλες δαπάνες που θα απορροφήσουν τεράστια κονδύλια εις βάρος της υπόλοιπης δημόσιας εκπαίδευσης.

Πρέπει όμως να πω και δυο λόγια για τις οικογένειες των παιδιών. Σε ποιες οικογένειες απευθύνεται το δημόσιο ΙΒ.

Όταν κατέθετα ως μάρτυρας στο Εφετείο Λαμίας για τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, που ήταν μαθητής μου, η καλοντυμένη και με πολλά κοσμήματα πρόεδρος Εφετών δεν ενδιαφερόταν τόσο για την προσωπικότητα του αθώου θύματος, αλλά για τη λειτουργία του ΙΒ, γιατί είχε δεκαπεντάχρονο γιο, δηλαδή στην ηλικία του Γρηγορόπουλου, όταν δολοφονήθηκε. Άρχισε λοιπόν την εξέτασή μου με πάρα πολλές ερωτήσεις γύρω από το IB. Έπρεπε να απαντήσω σε όλα τα πώς και τι που αφορούσαν το διεθνές απολυτήριο. Βέβαια αυτό το πρώτο και εκτενέστατο μέρος της εξέτασής μου ως μάρτυρα, που άφησε άφωνο το ακροατήριο, δεν συμπεριελήφθη στα πρακτικά της δίκης, τα οποία φέρουν την υπογραφή της προέδρου.

Η πρόεδρος Εφετών Λαμίας είναι το αντιπροσωπευτικό δείγμα γονιού που ταιριάζει στο πρόγραμμα του διεθνούς απολυτηρίου. Άνθρωπος μεσαίας τάξης, ψηφοφόρος της Νέας Δημοκρατίας που δεν αμφισβητεί το σύστημα και έχει την ψευδαίσθηση ότι είναι προοδευτική, με ψηλό εισόδημα για δημόσιο υπάλληλο, που όμως δεν μπορεί να επωμισθεί και τα ακριβά δίδακτρα του ιδιωτικού σχολείου και τα ακριβά ιδιαίτερα μαθήματα, αλλά νομίζει ότι μπορεί να τα βγάλει πέρα με λίγα ιδιαίτερα. Ίσως βιαστήκατε να συμπεράνετε ότι κρίνω από ένα μόνο δείγμα. Δείτε όμως ποια δημόσια σχολεία γίνονται ΙΒ.

Επτά πρότυπα σχολεία, 2 πειραματικά, 3 μουσικά και ένα καλλιτεχνικό. Με ποια κριτήρια επιλέγονται αυτά τα σχολεία; Μάλλον κρίνουν πως σε αυτά τα σχολεία οι γονείς προέρχονται από τη μεσαία τάξη και ίσως είναι ψηφοφόροι της Νέας Δημοκρατίας, είναι ικανοποιημένοι από την ήδη παρεχόμενη εκπαίδευση, έχουν πληρώσει φροντιστήρια για να εισαχθούν τα παιδιά τους στα πρότυπα, έχουν ίσως πληρώσει για ιδιαίτερα μαθήματα μουσικού οργάνου, έχουν πληρώσει φροντιστήρια αγγλικής γλώσσας, για να είναι σε θέση τα παιδιά τους να παρακολουθήσουν τα μαθήματα του ΙΒ, μια και τα Αγγλικά του δημόσιου σχολείου δεν επαρκούν και επομένως θα είναι σε θέση να πληρώνουν ιδιαίτερα μαθήματα για να καλύψουν τις αδυναμίες και τις ελλείψεις του δημόσιου IB και εντέλει να πληρώσουν τα δίδακτρα του ελληνικού ιδιωτικού πανεπιστημίου, στο οποίο θα εισαχθούν τα παιδιά τους. Γιατί τις περισσότερες θέσεις στα δημόσια πανεπιστήμια θα καταλάβουν οι μαθητές των ιδιωτικών ΙΒ που θα έχουν υψηλότερη βαθμολογία.

Υποδεχθείτε λοιπόν το Δημόσιο Διεθνές Απολυτήριο, βάλτε βαθιά το χέρι στην τσέπη και θα έχετε την ευγνωμοσύνη των ιδιωτικών σχολείων, γιατί χωρίς εσάς τα παιδιά τους δεν θα έμπαιναν στα δημόσια πανεπιστήμια.

17 χρόνια από τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου

Η ομιλία μου από την εκδήλωση στο μνημείο του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου

Το 2008 πολλοί σημερινοί νέοι ήταν μωρά ή αγέννητοι κι έχουν μια θολή και συγκεχυμένη γνώση για το ποιος ήταν ο Αλέξανδρος Γρηγορόπουλος και ποια η σχέση του με τον Νίκο Ρωμανό. Στις δίκες που έγιναν η πολιτική αγωγή και η οικογένεια του Γρηγορόπουλου προσπάθησαν να αποσυνδέσουν τα δύο παιδιά και πολλές φορές εμφανίστηκαν ως ο καλός Αλέξανδρος και ο κακός Νίκος.
Με όσα ξέρω και με όσα έμαθα από τις δίκες θα σας μιλήσω, λοιπόν, για τον Αλέξανδρο Γρηγορόπουλο και τον Νίκο Ρωμανό, στην αγκαλιά του οποίου ξεψύχησε ο Αλέξανδρος.
Γνώρισα τα παιδιά αυτά από τότε που ήταν 12 ετών. Ήμουν γυμνασιάρχης στο σχολείο που φοιτούσαν στο Π. Ψυχικό. Ο Γρηγορόπουλος ήταν ένα ευγενικό και ντροπαλό αγόρι. Με φίλους και με παρέες που αγαπούσε και τον αγαπούσαν. Κι ο Ρωμανός το ίδιο, αλλά ο Ρωμανός ήταν ο προβληματισμένος, ο διανοούμενος που έκανε ανατρεπτικές αναλύσεις στη λογοτεχνία και την ιστορία και οι καθηγητές του τον θαύμαζαν.
Στις 6 Δεκεμβρίου του 2008, ημέρα Σάββατο, όπως κι εφέτος, ο Νίκος Ρωμανός γιόρταζε και κάλεσε τον Γρηγορόπουλο και έναν ακόμη φίλο του να πιουν ένα αναψυκτικό στα Εξάρχεια, στην περιοχή με τα πολλά καφενεία και εστιατόρια, όπου διασκέδαζαν και διασκεδάζουν πολλοί Αθηναίοι όλων των ηλικιών, αλλά κυρίως νέοι. Άλλωστε στις γειτονιές των Εξαρχείων κατοικούσαν και συμμαθητές τους.
Πολλά παιδιά ήταν μαζεμένα και καθισμένα στο πεζοδρόμιο. Οι ειδικοί φρουροί Κορκονέας και Σαραλιώτης άρχισαν να μιλούν προκλητικά στα παιδιά. Από τα κεντρικά δόθηκε εντολή στους αστυνομικούς να απομακρυνθούν. Εκείνοι απομακρύνθηκαν, άφησαν το περιπολικό πιο πέρα και επέστρεψαν με τα πόδια. Ο Κορκονέας έβρισε τα παιδιά με σκληρά, σεξουαλικού περιεχομένου λόγια και στη συνέχεια πυροβόλησε τον Γρηγορόπουλο στοχεύοντας κατευθείαν στην καρδιά.
Η μητέρα του Γρηγορόπουλου είχε κανονίσει με το γιο της να περάσει στις 9 που θα έκλεινε το κατάστημά της, για να τον πάρει. Το τι ήταν ο Γρηγορόπουλος μπορείτε να το καταλάβετε από αυτό. Το δεκαπεντάχρονο αγόρι είχε πει στη μαμά του να περάσει να τον πάρει στις 9 το βράδυ με το αυτοκίνητό της.
Στις 9 παρά δέκα χτύπησε πράγματι το τηλέφωνο της μητέρας, αλλά από την άλλη άκρη δεν ήταν το παιδί της. Το παιδί της είχε μεταφερθεί νεκρό στον Ευαγγελισμό.
Λίγο μετά άρχισε η εξέγερση της κοινωνίας.
Οι καλοθελητές δημοσιογράφοι άρχισαν να διαμορφώνουν μια διαστρεβλωμένη άποψη. Ότι δήθεν υπήρξαν ταραχές, έπεσαν μολότοφ, κινδύνεψε η ζωή των αστυνομικών, ο Κορκονέας πυροβόλησε στον αέρα για εκφοβισμό, αλλά η σφαίρα εξοστρακίστηκε και σκότωσε το παιδί. Δεν ήταν δολοφονία, ήταν ατύχημα. Και ο Άδωνις Γεωργιάδης είπε στη σύζυγο τού Κορκονέα: καλά έκανε ο άντρας σου και στη συνέχεια παραπονιόταν που ο Καρατζαφέρης δεν τον άφηνε να βγει στα κανάλια, για να υποστηρίξει τους αστυνομικούς.
Από την δικαστική διαδικασία αποδείχθηκε, και το παραδέχθηκαν και οι κατηγορούμενοι, ότι εκείνο το βράδυ δεν έπεσε καμιά μολότοφ, παρά μόνο ένα άδειο μπουκάλι νερού, που δεν προκάλεσε καμιά ανησυχία και δεν υπήρξαν ταραχές πριν από τη δολοφονία.
Οι αστυνομικοί του τμήματος Εξαρχείων έπιασαν αμέσως δουλειά. Αλλοίωσαν τα στοιχεία, μετακίνησαν το σημείο βολής, για να ισχυριστούν ότι η σφαίρα εξοστρακίστηκε και κατασκεύασαν ψευδομάρτυρα, η οποία είπε το παραμύθι που της είχαν υπαγορεύσει. Αλλά για κακή τους τύχη μια γειτόνισσα, από το μπαλκόνι της μαγνητοσκόπησε τι είχε πραγματικά συμβεί. Αυτό το βίντεο η πρόεδρος εφετών στο Εφετείο Λαμίας επί 6 μήνες εμπόδιζε να προβληθεί και στο τέλος απαγόρευσε να περιληφθεί στα αναγνωστέα πριν από την ετυμηγορία των ενόρκων.
Αλλά ας γυρίσουμε πίσω στον Δεκέμβρη του 2008. Την υπεράσπιση του Κορκονέα ανέλαβε ο ποινικολόγος Αλέξης Κούγιας, ο οποίος άρχισε να ωρύεται στα τηλεοπτικά κανάλια «τα παιδιά αυτά δεν είναι σαν τα δικά μας και τα δικά σας» υπονοώντας ότι ο Γρηγορόπουλος και ο Ρωμανός ήταν επικίνδυνοι για την κοινωνία και απειλή για τη ζωή των δύο ειδικών φρουρών. Από το σχολείο την επομένη ακριβώς εκδώσαμε δελτίο τύπου, που έλεγε ότι ο Γρηγορόπουλος ήταν ένα αγαπητό παιδί από τους συμμαθητές του και τους καθηγητές του, ότι δεν είχε δείξει στοιχεία παραβατικότητας, δεν είχε τιμωρηθεί και είχε άριστη διαγωγή.
Ο Κούγιας αυτήν την τακτική ακολούθησε και στη διαδικασία της δίκης που έγινε στην Άμφισσα, στρεψόδικα, επειδή στην Αθήνα δήθεν κινδύνευε η ζωή του πελάτη του. Μία ολόκληρη δικάσιμο ο Κούγιας προσπαθούσε ανεπιτυχώς να καταρρίψει τη δική μου κατάθεση στο δικαστήριο, που ανέτρεπε τους ισχυρισμούς του.
Ο έφηβος τότε Νίκος Ρωμανός παρουσιάστηκε αρχικά στο δικαστήριο, αλλά στη σκέψη ότι θα αντιμετώπιζε την αλλοπρόσαλλη εξαλλοσύνη του Κούγια αποφάσισε να μην καταθέσει και να μην εμφανιστεί ξανά στο δικαστήριο. Εγκατέλειψε το σχολείο και ακολούθησε ένα δρόμο χωρίς συμβάσεις, χωρίς υποκρισία και χωρίς συμβιβασμούς.
Το 2013 μαζί με φίλους του οργανώνει μια ληστεία στην αγροτική τράπεζα του Βελβεντού με μεγάλη προχειρότητα και κωμικό, αδιέξοδο σχεδιασμό, χωρίς δυνατότητα διαφυγής. Δεν απείλησαν τους πελάτες της τράπεζας, δεν πυροβόλησαν αν και μπορούσαν, είχαν έναν όμηρο, ο οποίος, δεν αισθάνθηκε ότι απειλείται και κατέθεσε ως μάρτυρας υπεράσπισης τους. Η ρομαντική παράδοση του Ρομπέν των Δασών και των κλεφτών της ελληνικής επανάστασης έκλεισε αυτούς τους νέους με βαριές καταδίκες στη φυλακή και παρόλο που δεν αποδείχθηκε η συμμετοχή τους σε τρομοκρατική οργάνωση, η θεούσα εισαγγελέας Λάρισας, που τώρα θρηνεί για τον θάνατο του γιου της και τον αποδίδει σε δολοφονία, εισηγήθηκε ποινή φυλάκισης 20 ετών με το σκεπτικό ότι κάθε ποινική πράξη αναρχικού ατόμου πρέπει να θεωρείται τρομοκρατική και να δικάζεται με τον αντιτρομοκρατικό νόμο.
Βαριά ποινή, χωρίς το ελαφρυντικό της μετεφηβικής ηλικίας, για μια ληστεία, που δεν έγινε ποτέ. Ο Ρωμανός στη φυλακή τελειώνει το λύκειο και μέσω των πανελληνίων εξετάσεων εισάγεται σε ανώτατη σχολή. Δεν του αναγνωρίζεται όμως το δικαίωμα φοίτησης και μετά από ένα μήνα απεργία πείναςό θεσμοθετείται το δικαίωμα φοίτησης με βραχιολάκι για τους φυλακισμένους. Η εισαγωγή του και η φοίτηση σε ανώτατη σχολή έχει ως αποτέλεσμα την αναγνώριση του ελαφρυντικού της καλής συμπεριφοράς, με αποτέλεσμα να μειωθεί η ποινή του και να αποφυλακιστεί το 2019. Η άστυνομία δεν σταμάτησε ποτέ να τον παρακολουθεί και να προσπαθεί να τον ενοχοποιήσει. Ο Νίκος Ρωμανός κράτησε στην αγκαλιά του τον νεκρό Αλέξανδρο Γρηγορόπουλο, κράτησε στους ώμους του το φέρετρο του φίλου του και κρατάει πάντα στις πλάτες του ζωντανή τη μνήμη της δολοφονίας του Αλέξανδρου. Η κυβέρνηση και η αστυνομία προσπαθούν να παρουσιάσουν τον Ρωμανό ως τρομοκράτη και εγκληματία επικίνδυνο για την κοινωνία, γιατί υπονομεύοντας τον Ρωμανό και εξομοιώνοντάς τον με τον Αλέξανδρο υποβαθμίζουν τη δολοφονία του Γρηγορόπουλου, ώστε να οδηγηθεί η κοινωνία στο επιθυμητό και διαστρεβλωμένο συμπέρασμα ότι ο Γρηγορόπουλος και ο Ρωμανός απείλησαν τη ζωή του Κορκονέα, ο οποίος αμύνθηκε πυροβολώντας, χωρίς την πρόθεση να σκοτώσει. Η 6η Δεκεμβρίου αποτελεί ένα αγκάθι για τη δεξιά κυβέρνηση και προσωπικά για τον Χρυσοχοΐδη. Σας διαβεβαιώνω όμως πως ο Νίκος Ρωμανός είναι από τα πιο άκακα και ευγενικά άτομα που έχω γνωρίσει και απέναντι στους ανθρώπους έχει μόνο αισθήματα αλληλεγγύης και προσφοράς. Δυστυχώς εδώ και ένα χρόνο ο Νίκος Ρωμανός, αν και αθώος, είναι προφυλακισμένος για μισό αποτύπωμα του μικρού του δαχτύλου σε μια σακούλα σκουπιδιών που βρέθηκε στο διαμέρισμα που έγινε πέρσι η έκρηξη στους Αμπελοκήπους. Η προφυλάκισή του είναι πράξη εκδικητική, με πολιτική σκοπιμότητα που προσελκύει ακροδεξιές ψήφους.
Ο ξεσηκωμός της κοινωνίας τον Δεκέμβρη του 2008 επέβαλε στο δικαστήριο να λάβει καταδικαστικές αποφάσεις για τους δύο ειδικούς φρουρούς. Ισόβια για τον Κορκονέα και δέκα χρόνια φυλάκιση για τον συνένοχο ειδικό φρουρό, τον Βασίλη Σαραλιώτη. Για να οδηγηθεί το δικαστήριο σε αυτή την απόφαση η οικογένεια του Γρηγορόπουλου χρειάστηκε να προσλάβει ειδικούς επιστήμονες, που απέδειξαν ότι ο Κορκονέας πυροβόλησε με δόλο σε ευθεία βολή και ήρεμη ψυχική κατάσταση, στοχεύοντας στην καρδιά του Αλέξανδρου.
Μετά την πρώτη μας χαρά για την καταδίκη των ενόχων ο Σαραλιώτης αποφυλακίστηκε λίγο αργότερα, γιατί ήταν άρρωστος ο πατέρας του…
Το μεγάλο δράμα παίχτηκε στην εκδίκαση της υπόθεσης σε δεύτερο βαθμό στο Εφετείο της Λαμίας.
Από την πρώτη στιγμή διαφάνηκε η πρόθεση των δικαστών και του εισαγγελέα να αποφυλακίσουν τον Κορκονέα και να αθωώσουν τον Σαραλιώτη. Αν κάποιος στο ακροατήριο δεν ήξερε τι είχε συμβεί θα συμπέραινε, από τις αντιδράσεις των δικαστών ότι ο Γρηγορόπουλος ήταν ο ένοχος και θύμα του ο Κορκονέας.
Στη δική μου εξέταση ως μάρτυρα η πρόεδρος τον περισσότερο χρόνο με ρωτούσε άσχετα προς την υπόθεση πράγματα για το IB, ποια σχολεία έχουν τμήματα IB, ποια μαθήματα διδάσκονται, σε ποια πανεπιστήμια του εξωτερικού εισάγονται τα παιδιά και άλλα τέτοια, γιατί ενδιαφερόταν ως μητέρα για τον έφηβο γιο της. Ευτυχώς τότε δεν υπήρχαν τα Ωνάσεια, γιατί μπορεί να με ρωτούσε και για αυτά. Όλη αυτή η συζήτηση δεν συμπεριλήφθηκε βέβαια στα πρακτικά της δίκης, τα οποία ελέγχει η πρόεδρος.
Ο εισαγγελέας έπαιρνε το λόγο για να ενισχύσει τις θέσεις του Κορκονέα και πρόεδρος και εισαγγελέας απέρριπταν τις ενστάσεις των δικηγόρων της οικογένειας του Γρηγορόπουλου, ενώ έκαναν δεκτές τις ενστάσεις από την πλευρά των κατηγορουμένων.
Εντέλει ο εισαγγελέας με λογικά άλματα εισηγήθηκε την αθώωση του Σαραλιώτη και έπλεξε το εγκώμιο του Κορκονέα ως αστυνομικού και εισηγήθηκε να γίνει αποδεκτό το ελαφρυντικό του πρότερου σύννομου βίου του Κορκονέα. Ο Κορκονέας ήταν ένας εξαιρετικά βίαιος και επιθετικός αστυνομικός και για αυτό οι συνάδελφοί του τον αποκαλούσαν Ράμπο. Ο εισαγγελέας έφτασε στο σημείο να ισχυριστεί ότι τον αποκαλούσαν Ράμπο, επειδή έκανε σωστά τη δουλειά του. Το δικαστήριο έκανε δεκτές τις εισηγήσεις του εισαγγελέα, αθώωσε τον Σαραλιώτη, αναγνώρισε ελαφρυντικό για τον Κορκονέα και αμέσως τον αποφυλάκισε.
Το ελαφρυντικό αναιρέθηκε από τον Άρειο Πάγο, γιατί όσα έκανε ο Κορκονέας πριν πυροβολήσει, δηλαδή η προκλητική συμπεριφορά, τα αισχρόλογα και η ανυπακοή στη διαταγή να αποχωρήσει δεν μπορούν να θεωρηθούν σύννομα. Η υπόθεση παραπέμφθηκε και πάλι στο Εφετείο Λαμίας με άλλη σύνθεση, το οποίο με ακροβασίες και ταχυδακτυλουργικά τεχνάσματα αφαίρεσε από τους δικηγόρους του Γρηγορόπουλου το δικαίωμα να αντικρούσουν τα επιχειρήματα της άλλης πλευράς και έπρεπε να παρακολουθούν σιωπηλοί. Τελικά το δικαστήριο ενέκρινε ξανά το ίδιο ελαφρυντικό. Το ελαφρυντικό αναιρέθηκε και πάλι από τον Άρειο Πάγο, παραπέμφθηκε ξανά η υπόθεση στο Εφετείο Λαμίας και μόλις εφέτος, μετά από 17 χρόνια, τον Ιούνιο του 2025 ο Κορκονέας οδηγήθηκε εντέλει στη φυλακή, για να εκτίσει ποινή ισοβίων χωρίς ελαφρυντικά ως ένοχος για τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου σε ευθεία βολή, με δόλο και σε ήρεμη ψυχική κατάσταση.
Η ποινή αυτή είναι πρωτοφανής για αστυνομικό και οφείλεται στην εξέγερση του κόσμο τον Δεκέμβρη του 2008 που απαιτούσε τιμωρία και στην οικονομική δυνατότητα της οικογένειας Γρηγορόπουλου να χρηματοδοτεί τα τεράστια και συνεχή δικαστικά έξοδα.
Η πάγια τακτική είναι να κηρύσσεται αθώος ο αστυνομικός που δολοφονεί σε ώρα υπηρεσίας. Πολύ συγκλονιστική είναι για παράδειγμα η περίπτωση του αστυνομικού Μελίστα που δολοφόνησε τον επίσης δεκαπεντάχρονο Μιχάλη Καλτεζά και αθωώθηκε.
Σε πολλές περιπτώσεις δεν γίνεται δίκη, γιατί ο αστυνομικός ισχυρίζεται ότι το όπλο εκπυρσοκρότησε μόνο του ή ότι πυροβόλησε στον αέρα για εκφοβισμό και η σφαίρα εξοστρακίστηκε. Πολλές τέτοιες περιπτώσεις έχουν τεθεί στο αρχείο χωρίς δίκη. Κι ο Κορκονέας πυροβόλησε, γιατί ήταν σίγουρος ότι δεν θα έμπαινε ούτε μια μέρα φυλακή και γιαυτό το βράδυ της δολοφονίας του Αλέξανδρου τηλεφώνησε στη γυναίκα του και της είπε: «Μαράκι, κάτι έτυχε στη δουλειά, φάτε εσείς, εγώ θα αργήσω λίγο». Ήταν βέβαιος πως το βράδυ θα έτρωγε και θα κοιμόταν ήσυχος στο σπίτι του, γιατί ποτέ κανείς εισαγγελέας δεν αναρωτήθηκε πώς είναι δυνατόν όταν ένα όπλο εκπυρσοκροτεί από μόνο του ή όταν εξοστρακίζεται η σφαίρα πάντα το θύμα βρίσκεται με μια σφαίρα στην καρδιά ή στο κεφάλι.
Τα δολοφονημένα από αστυνομικούς θύματα είναι πάρα πολλά. Μερικών θυμάτων δεν έχει γίνει γνωστό ούτε το όνομα, αλλά μπαίνουν στο αρχείο με την ένδειξη «αγνώστων στοιχείων».
Τα μνημεία που τιμούν αστυνομικούς είναι πάρα πολλά και εδώ και χρόνια έχω ζητήσει να μας παραχωρήσει ένας δήμαρχος δύο τετραγωνικά, για να κατασκευάσουμε ένα μνημείο για τα θύματα της αστυνομίας με δικά μας έξοδα, χωρίς επιβάρυνση του δήμου, αλλά κανείς δήμαρχος στην ελληνική επικράτεια δεν πρόσφερε αυτά τα δύο τετραγωνικά.
Τα θύματα της αστυνομίας συνεχώς αυξάνουν και αυτές
τις μέρες αναβλήθηκε και πάλι η δίκη των αστυνομικών βασανιστών του Βασίλειου Μάγγου, που τον οδήγησαν στο θάνατο. Η εισαγγελία δεν επιτρέπει στους γονείς και την δικηγόρο της οικογένειας Μάγγου να μιλήσουν στη διάρκεια της δίκης και να αντικρούσουν τα ψέματα των βασανιστών.
Προσπαθήστε να μπείτε στη θέση αυτών των γονιών, που όταν ανοίγουν οι πόρτες του δικαστηρίου για το κοινό, η αίθουσα είναι ήδη κατειλημμένη από αστυνομικούς με πολιτικά που συμπαραστέκονται στους συναδέλφους τους βασανιστές, έτσι ώστε οι αλληλέγγυοι προς το θύμα να μην μπορούν να μπουν στην αίθουσα. Και οι γονείς του Βασίλειου Μάγγου, για να μπουν στην αίθουσα περνούν από εξονυχιστικό σωματικό έλεγχο και όταν τελικά εισέλθουν θα μείνουν βουβοί, γιατί τους έχει αφαιρεθεί με δικονομικές ακροβασίες το δικαίωμα να υποστηρίξουν το νεκρό παιδί τους.
Αυτή είναι η ελληνική αστυνομία, αυτοί είναι οι Έλληνες δικαστές, αυτό είναι το ελληνικό κράτος.
Και αυτά είναι τα δύο παιδιά, ο Αλέξανδρος και ο Νίκος, που η μοίρα άφησε με το δάχτυλό της ένα ολόκληρο αποτύπωμα στο μέτωπό τους.

Τα παιδιά στα νύχια και τα δόντια της αστυνομίας

Η ομιλία μου στην εκδήλωση των «Προσφυγικών» με θέμα: Όξυνση και Διεύρυνση της Καταστολής στην Νεολαία

Στον νόμο περί απουσιών ο κ. Πιερρακάκης δεν αναφέρει αν στην περίπτωση μαθητή που κρατείται παράνομα από την αστυνομία οι απουσίες του είναι αδικαιολόγητες ή δικαιολογημένες και αν προσμετρώνται στον χαρακτηρισμό της φοίτησης.

Εφόσον συνάδελφος του, επικεφαλής της αστυνομίας είναι ο Χρυσοχοΐδης, ο υπουργός παιδείας όφειλε να έχει νομοθετήσει και για αυτές τις απουσίες, που είναι πλέον πολλές και δεν διακαιολογείται τέτοια αμέλεια.

Όταν ένα παιδί συμμετέχει σε αθλητικούς αγώνες, οι απουσίες του δεν προσμετρώνται στον χαρακτηρισμό της φοίτησης και δεν χάνει τη χρονιά λόγω πολλών απουσιών. Ελπίζω το κενό του νόμου να αντιμετωπίζεται σωστά από τους συλλόγους διδασκόντων στα σχολεία και να θεωρούν ανεξαιρέτως όλες τις κρατήσεις ανηλίκων από την αστυνομία παράνομες και να μη προσμετρούν τις απουσίες που έγιναν στο χαρακτηρισμό της φοίτησης και να θεωρείται ότι οι απουσίες έγιναν λόγω συμμετοχής σε αγώνες. Σε αγώνες κατά της καταστολής και της βίας του κράτους.

Παρόλο που τώρα η κατάσταση είναι πολύ χειρότερη, οι νέοι πάντα ήταν ύποπτοι για την αστυνομία. Θυμάμαι ότι όταν ήμουν φοιτητής αποφάσισα να το αποκρύψω και στην αστυνομική μου ταυτότητα δήλωνα ιδιωτικός υπάλληλος. Και το 1978 με συνέλαβαν ως τρομοκράτη στο σταθμό του τρένου στο Μοναστηράκι, γιατί το δέμα που κρατούσα θεωρήθηκε βόμβα που θα ανατίναζε τον συρμό. Με προσήγαγαν στο ΑΤ Ομόνοιας, όπου με διέταξαν να ανοίξω το δέμα και ακολούθησε ο διάλογος:

-Τι είναι αυτό;

-Εκκολαπτική μηχανή.

-Δηλαδή;

-Κλωσσομηχανή.

-Και τι κάνει;

-Βγάζει πουλιά.

-Τι πουλιά;

-Ανάλογα με τα αυγά που θα της βάλεις.

Η απογοήτευσή τους φαίνεται ότι επηρέασε τη φτηνή ερασιτεχνικής κατασκευής κλωσσομηχανή που είχα αγοράσει από την οδό Αθηνάς και ποτέ δεν έβγαλε κανένα πουλί. Τη χρησιμοποιούσα μόνο για να φτιάχνω γιαούρτι.

Την εποχή εκείνη οι μαθητές δεν θεωρούνταν ακόμη πολύ ύποπτοι, όσο οι νέοι, άντρες και γυναίκες, για να μην ξεχνάμε τις αδελφές Τσαγκαράκη. Οι μαθητές άρχισαν να θεωρούνται πολύ ύποπτοι μετά τη δολοφονία του Καλτεζά και κατόπιν του Γρηγορόπουλου. Και πολύ συγκεκριμένα καταθέτω ότι στη δίκη για τη δολοφονία του Γρηγορόπουλου η πρόεδρος του Εφετείου Λαμίας ρώτησε αστυνομικό των Εξαρχείων, μάρτυρα υπεράσπισης του Κορκονέα, από ποια ηλικία προκαλούν προβλήματα οι αντιεξουσιαστές στα Εξάρχεια κι εκείνος απάντησε από 13 ετών. Φαντάζομαι ότι τώρα πλέον η ηλικία θα έχει πέσει στα χρόνια του νηπιαγωγείου. Το σημαντικό όμως είναι ότι η πρόεδρος δεν ρώτησε «και τι κάνετε με αυτά τα δεκατριάχρονα;» Προφανώς δεν ρώτησε γιατί ήταν σίγουρη ότι πέφτουν σε καλά χέρια.

Έως πριν από λίγα χρόνια οριζόταν με σαφήνεια από το υπουργείο Παιδείας ότι το σχολείο ήταν αρμόδιο για τη διαγωγή των παιδιών εντός και εκτός σχολείου σε όλη τη διάρκεια του σχολικού έτους. Όχι του διδακτικού έτους που τελειώνει στις 30 Ιουνίου, αλλά του σχολικού έτους, που αρχίζει την 1η Σεπτεμβρίου και λήγει την 31η Αυγούστου. Δηλαδή το σχολείο ήταν υπεύθυνο και αρμόδιο για τη συμπεριφορά ενός εφήβου τον Αύγουστο στη Μύκονο. Αυτό μπορεί να ακούγεται πολύ αυταρχικό, αλλά κρατούσε την αστυνομία μακριά από τους ανήλικους. Και να αναφερθώ σε συγκεκριμένη περίπτωση. Μαθητής του σχολείου κυκλοφορούσε στη Μύκονο με μπλούζα που είχε τυπωμένο προσβλητικό κείμενο για συμμαθητή του, που επίσης έκανε διακοπές στην ίδια παραλία της Μυκόνου. Μου καταγγέλθηκε και δεν είπα δεν με αφορά, γιατί έγινε τον Αύγουστο στη Μύκονο. Το σχολείο οφείλει να αντιμετωπίζει τα παραπτώματα των παιδιών με παιδαγωγικό τρόπο και πάντα προς το συμφέρον και το όφελος του παιδιού. Με τρόπο που θα έκανε τους αστυνομικούς να καγχάσουν. Παρόλα αυτά και τότε άκουγα και διάβαζα για διευθυντές σχολείων που έβγαζαν την ευθύνη από πάνω τους και έλεγαν ότι το επεισόδιο συνέβη στη γωνία έξω από το σχολείο και για αυτό έχει αρμοδιότητα μόνο η αστυνομία.

Ας δούμε όμως ποια είναι η θέση του κ. Πιερρακάκη πάνω στο θέμα αυτό.

Την απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων εντός των σχολείων τη δικαιολόγησε λέγοντας πως το τηλέφωνο είναι βασικός συντελεστής για το μπούλινγκ. Το μπούλινγκ όμως, το πιο σοβαρό και επικίνδυνο, γίνεται εκτός σχολείου. Στη διαδρομή προς το σπίτι, στη γειτονιά, στην εκδρομή, στο πάρτι. Άρα ο κ. Πιερρακάκης δεν προστατεύει τα παιδιά από το μπούλινγκ, αλλά τα σχολεία που είναι στην αρμοδιότητά του. Την αντιμετώπιση του πιο σοβαρού κι επικίνδυνου εκτός σχολείου μπούλινγκ ο υπουργός την αναθέτει στο συνάδελφό του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη. Με λίγα λόγια η ουσιαστική διαπαιδαγώγηση των παιδιών φεύγει από την αρμοδιότητα των εκπαιδευτικών και πέφτει στα χέρια των αστυνομικών και των εισαγγελέων. Προτείνω στη νέα αναθεώρηση του Συντάγματος να αναφέρεται σαφώς ότι η διαπαιδαγώγηση των παιδιών ανατίθεται στους αστυνομικούς, τους δικαστικούς και στις φυλακές ανηλίκων.

Από την άλλη διάβασα αυτές τις μέρες ότι για τα κινητά έχουν δοθεί 16.000 αποβολές από την αρχή της χρονιάς και μάλιστα σύμφωνα με τις νέες διατάξεις η έκτιση της ποινής γίνεται εκτός σχολείου. Δηλαδή με απόφαση του σχολείου και του υπουργείου 16.000 έφηβοι βρέθηκαν να περιπλανώνται στους δρόμους και ο υπουργός το θεώρησε επιτυχία του μέτρου. Η αποβολή πρέπει να έχει μόνο συμβολικό χαρακτήρα και όχι να εκθέτει τους έφηβους στους εκτός σχολείου κινδύνους, όπου αναζητούν τρόπους εκτόνωσης μια και οι φίλοι τους εκείνη την ώρα βρίσκονται στο σχολείο.

Εύλογα θα αναρωτηθείτε αν μέσα στο σχολείο γίνονται σοβαρά παραπτώματα για τα οποία πρέπει να επιβάλλονται αποβολές. Βεβαίως γίνονται παραπτώματα και επιβάλλονται ποινές. Αλλά κάθε ημέρα αποβολή

δεν πρέπει να υποδηλώνει μόνο το παράπτωμα του παιδιού, αλλά και να αναδεικνύει την αποτυχία του σχολείου να δράσει προληπτικά και να διαπαιδαγωγήσει το παιδί.

Ίσως έχετε δει ένα κείμενο που κυκλοφορεί κάθε τόσο στο διαδίκτυο και μοιάζει σαν να έχει γραφεί από εκπαιδευτικούς και απευθύνεται προς τους γονείς και τους λέει περίπου εμείς μαθαίνουμε στα παιδιά σας Μαθηματικά, φυσική, Χημεία, εσείς να τους μάθετε την τιμιότητα, τον σεβασμό, την ευγένεια, την αλληλεγγύη και άλλα τέτοια και κάθε φορά που βλέπω αυτό το κείμενο απογοητεύομαι βαθύτατα.

Το άρθρο 16 του Συντάγματος ορίζει ότι «H παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Kράτους και έχει σκοπό την ηθική, πνευματική, επαγγελματική και φυσική αγωγή των Eλλήνων, την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και τη διάπλασή τους σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες.»

Το Σύνταγμα αναφέρεται στις υποχρεώσεις του κράτους αλλά δεν ορίζει ποιες από όλες αυτές αποτελούν υποχρεώσεις της αστυνομίας και ποιες αποτελούν υποχρεώσεις του σχολείου. Όσον αφορά την υποχρέωση για τη διάπλαση σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες νομίζω την αναθέτει στο στρατό, μέσω της στρατιωτικής θητείας, τα υπόλοιπα στην αστυνομία και για το σχολείο απομένει μόνο η ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης. Και να μην ξεχνάμε ότι αρετές της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης είναι ο εθνικισμός, ο ρατσισμός, ο μισογυνισμός, ο σεξισμός, η πατριαρχία, η ομοφοβία, η μισαλλοδοξία και ο φανατισμός. Και η πεποίθηση ότι τα φύλα είναι δύο.

Κάποτε είπα σε παιδιά της τρίτης γυμνασίου ένα αίνιγμα: Κυριακή πρωί, πατέρας και γιος πήγαν μια βόλτα με το αυτοκίνητο, στη διαδρομή τράκαραν, ο πατέρας σκοτώθηκε επί τόπου και ο γιος σε κρίσιμη κατάσταση μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο. Αλλά από το χειρουργείο ακούστηκε μια φωνή «δεν μπορώ να χειρουργήσω αυτό το παιδί, είναι γιος μου». Δόθηκαν και μεταφυσικές ερμηνείες, αλλά κανείς δεν είπε ότι χειρούργος ήταν η μητέρα. Και τότε κατάλαβα ότι η παιδεία είχε αποτύχει.

Μια άλλη φορά προσποιήθηκα ότι τους διαβάζω ένα κείμενο που κατέληγε «από το ανοιχτό παράθυρο είδε έναν άνθρωπο να στρίβει από τη γωνία» και τους ζήτησα να περιγράψουν αυτόν τον άνθρωπο μέσα σε δύο γραμμές. Περιέγραψαν άνδρα μεταξύ 30 και πενήντα ετών, με κοστούμι ή καμπαρντίνα, με χαρτοφύλακα ή ομπρέλα. Περιέγραψαν δηλαδή άντρα με εξουσία, όχι μια γυναίκα ή ένα πρόσφυγα, όχι έναν ανάπηρο ή γέρο. Άνθρωπος σημαίνει άντρας με εξουσία. Και τότε κατάλαβα ότι η παιδεία είχε αποτύχει.

Μια άλλη φορά στο μάθημα της λογοτεχνίας που διαβάζαμε παράνομα το ημερολόγιο του Άντριαν Μολ ο δεκατετράχρονος Άντριαν Μολ είχε αναλάβει εθελοντικά τη φροντίδα ενός γέρου 87 ετών. Η συνομήλικη Πανδώρα τον βλέπει να σιδερώνει τα σώβρακα του γέρου. Ο Άντριαν αργότερα ρωτάει την Πανδώρα «πότε με ερωτεύτηκες» κι εκείνη απαντά «όταν σε είδα να σιδερώνεις τα σώβρακα του γέρου». Και τότε ρώτησα τα παιδιά γιατί τον ερωτεύτηκε όταν τον είδε να σιδερώνει τα σώβρακα. Και τα παιδιά είπαν επειδή όταν παντρευτούν θα τη βοηθάει στο νοικοκυριό. Μόνο ένα δεκατετράχρονο κορίτσι είπε «επειδή σιδερώνοντας τα σώβρακα του γέρου έδειχνε ενσυναίσθηση και αλληλεγγύη.

Και τότε κατάλαβα ότι η παιδεία είχε αποτύχει, αλλά και ότι υπήρχε ελπίδα.

Το κείμενο που σας προανάφερα, που απευθύνεται στους γονείς και τους ζητάει να μάθουν στα παιδιά ευγένεια, σεβασμό και αλληλεγγύη με αναγκάζει να ερωτήσω: ξέρετε πολλούς Έλληνες πατεράδες που θα χαίρονταν αν ο δεκατετράχρονος γιος τους σιδέρωνε σώβρακα ενός ξένου;

Προτείνω να γίνει λοιπόν μια ανταλλαγή. Οι οικογένειες να αναλάβουν την ενίσχυση της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και το σχολείο όλα τα άλλα.

Η ειδησεογραφία μάς βομβαρδίζει με παραπτώματα ανηλίκων: βίαιη συμπεριφορά, μπούλινγκ, σεξουαλική παρενόχληση και κακοποίηση, κλοπές, καταστροφές. Για τέτοια και πολύ χειρότερα αδικήματα βέβαια κατηγορούνται και οι αστυνομικοί καθημερινά που ίσως δίνουν το «καλό» παράδειγμα στους έφηβους. Αλλά ίσως τα παιδιά να εξωθούνται και από το αδιέξοδο μέλλον, την ανεργία, τη φτώχεια, την αναλγησία των κρατικών μηχανισμών.

Θα επαναλάβω με επιμονή, ότι κάθε ποινή που επιβάλλεται σε ανήλικο είναι μια μεγάλη αποτυχία του σχολείου και του εκπαιδευτικού συστήματος. Η παραβατικότητα των νέων δεν αντιμετωπίζεται με παρελάσεις, αγιασμούς, σημαιοστολισμούς, εικονίσματα και πανηγυρικούς.

Η παιδεία πρέπει να ανασυσταθεί και να παραιτηθεί από τα εθνοσωτήρια μηνύματα. Το μάθημα της λογοτεχνίας προβάλλει μόνο στερεοτυπικούς ρόλους για τον πατέρα, τη μητέρα, το παλικάρι, την οικογένεια και κατατάσσει τα κείμενα σε ενότητες από τη θρησκευτική ζωή, την ιστορία, τις παραδόσεις και την οικογένεια. Δεν υπάρχουν κείμενα που αναδεικνύουν πλευρές και προβλήματα της σύγχρονης κοινωνίας. Δεν υπάρχει ανεργία, διαζύγιο, παιδί με δύο μαμάδες ή δύο μπαμπάδες, ομοφυλοφιλία, μέλος της οικογένειας στη φυλακή, εκμετάλλευση, ενδοοικογενειακή βία, συμμετοχή σε πορείες και διαδηλώσεις.

Τα παιδιά μέσα στο σχολείο πρέπει να αισθάνονται ότι το μάθημα τα αφορά, ότι δεν έχουν εξωθηθεί στο περιθώριο του σχολείου και της κοινωνίας. Το σχολείο πρέπει να κουβεντιάζει θέματα που ενδιαφέρουν και αφορούν τα παιδιά, θέματα που δεν υπάρχουν στα κείμενα του Καρκαβίτσα, του Ιουλίου Βερν και του Βιζυηνού, που με δήθεν προδευτικό χαρακτήρα εισάγει στα σχολεία ο κ. Πιερρακάκης.

Κι αν γίνει αναθεώρηση του άρθρου 16 τότε με σαφήνεια να διατυπωθεί πως το σχολείο οφείλει πρωτίστως να διδάσκει τις δημοκρατικές αξίες, την ισότητα, την ανεκτικότητα και την ισότιμη αποδοχή του άλλου φύλου, της άλλης εθνικότητας, της άλλης θρησκείας, της άλλης κουλτούρας, του άλλου σεξουαλικού προσανατολισμού, της σωματικής και πνευματικής απόκλισης.

Υπάρχουν πολλά προγράμματα που προωθούν τις σύγχρονες αξίες, αλλά απαιτούν δαπάνες και εξειδίκευση του διδακτικού προσωπικού.

Και θέτω το εξής ερώτημα στον υπουργό. Γίνεται εφηβικό πάρτι. Όλα τα παιδιά της τάξης είναι καλεσμένα εκτός από ένα. Στη διάρκεια του πάρτι τα καλεσμένα παιδιά τηλεφωνούν όλα μαζί στο ακάλεστο παιδί, του λένε πόσο ωραία περνούν ενώ εκείνο θα μένει πάντα μόνο του στο σπίτι, γιατί δεν είναι φίλος/η τους και ούτε ποτέ θα γίνει. Όλο αυτό το θεωρεί πρόβλημα; Έχει να προτείνει κάτι; Δυστυχώς γίνεται εκτός σχολείου και η αστυνομία δεν μπορεί να επέμβει γιατί δεν υπάρχει αξιόποινη πράξη.

Καταλήγοντας θα επαναλάβω αυτό που τονίζω σε κάθε ευκαιρία. Πρέπει από το νηπιαγωγείο να εισαχθεί μάθημα ανθρώπινων σχέσεων. Μάθημα ευρύτερο από τη σεξουαλική αγωγή, Θα τη συμπεριλαμβάνει, αλλά θα περιλαμβάνει και θα εξετάζει και θα αναδεικνύει πολλά κοινωνικά θέματα, όχι με διδακτικό και ηθικοπλαστικό τρόπο, αλλά με κοινωνικό προβληματισμό.

Για ένα σχολείο και μια κοινωνία ισότητας και ανεκτικότητας, που θα απαιτεί και θα επιβάλλει ίσες ευκαιρίες για όλους, μακριά από τα δόντια και τα νύχια της αστυνομίας.

Τα Ξένα Fund Οδηγούν Στον Αφανισμό της Παιδείας

(Ομιλία μου σε εκδήλωση του Ρουβίκωνα για τον αφανισμό του δημόσιου σχολείου)

Η εξαγορά των πέντε πολύ μεγάλων ιδιωτικών σχολείων από ξένα fund τους τελευταίους μήνες δεν είναι μία κίνηση που αφορά ένα μικρό κομμάτι της ελληνικής εκπαίδευσης. Αντίθετα θεωρώ ότι μπορεί να επηρεάσει μέσα σε λίγα χρόνια την ελληνική εκπαίδευση συνολικά καθώς και την ελληνική κοινωνία λόγω του σταδιακού αποκλεισμού των παιδιών, που φοίτησαν σε δημόσια σχολεία, από την ανώτατη εκπαίδευση και την αγορά εργασίας.

Παράλληλα από την πλευρά της κυβέρνησης προωθείται η είσοδος μαθητών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μέσω του προγράμματος IB (International Baccalaureate-Διεθνές Απολυτήριο) καθώς επίσης η μεγαλύτερη αυτονόμηση των δημοσίων σχολείων με δικαιώματα, που, αντί να δίνονται στον σύλλογο διδασκόντων,ϊ δίνονται αποκλειστικά στον διευθυντή του σχολείου. Αυτά που προωθεί το Υπουργείο Παιδείας και η εξαγορά των ιδιωτικών σχολείων μοιάζουν άσχετα μεταξύ τους αλλά θεωρώ ότι είναι κινήσεις αλληλοσυμπληρούμενες. Οι κυβερνητικές πρωτοβουλίες είναι αυτές που άνοιξαν το δρόμο στα ξένα fund. Ας δούμε πώς;

Δεν θέλω να αναφέρω αναλυτικά ποια σχολεία εξαγοράστηκαν και από ποιους επενδυτικούς οργανισμούς, γιατί δεν είναι αυτό το θέμα μου, αλλά ως παράδειγμα θα αναφέρω μόνο το αγγλικό fund Inspired που εξαγόρασε δύο σχολεία, τη Σχολή Κωστέα Γείτονα και τη Σχολή Μωραΐτη.

Η Inspired ελέγχει περισσότερα από 110 ιδιωτικά σχολεία στις πέντε ηπείρους με περισσότερους από 80.000 μαθητές. Μεγάλοι επενδυτικοί κολοσσοί έχουν επενδύσει τεράστια κεφάλαια στην Inspired και χαρακτηριστικά η Stonepeak εξαγόρασε το 2022 μετοχές της Inspired αξίας ενός δισεκατομμυρίου ευρώ. Προφανώς αναμένει και τα ανάλογα κέρδη. Άλλωστε στον ιστότοπό της η Inspired χαιρετίζει τη «συνεργασία» της με τη Σχολή Μωραΐτη ως «είσοδο σε νέα αγορά» (Inspired to enter new market by welcoming the leading Greek school, Moraitis School to the group). Η Σχολή Μωραΐτη την περασμένη χρονιά εμφάνισε κέρδη μόλις 500.000€. Η Inspired όμως δεν έκανε αυτήν την τεράστια επένδυση, για να εισπράττει 500,000€ και μάλιστα πολύ λιγότερα, δεδομένου ότι μάλλον θα καταβάλλει και ενοίκιο για τις εγκαταστάσεις, οι οποίες παρέμειναν στην ιδιοκτησία της οικογένειας Μωραΐτη. Από πού όμως θα βγουν τα κέρδη; Προφανώς από όπου μπορούμε να φανταστούμε, έχοντας πάντα στο μυαλό μας πως καλό σχολείο και κέρδη είναι έννοιες ασύμβατες.

Οι επενδυτικοί οργανισμοί που εξαγόρασαν τα ελληνικά ιδιωτικά σχολεία δραστηριοποιούνται κυρίως στην Αγγλία και είναι χρήσιμο να δούμε τι ισχύει σε αυτή τη χώρα. Στην Αγγλία και στα περισσότερα κράτη τα καλά ιδιωτικά σχολεία είναι μη κερδοσκοπικά ιδρύματα, που δεν εξαγοράζονται από fund όπως είναι δηλαδή στην Ελλάδα το Κολλέγιο Αθηνών και το Πηρς. Από τα λίγα βρετανικά ιδιωτικά σχολεία που είναι κερδοσκοπικές επιχειρήσεις πολλά έχουν εξαγοραστεί. Όμως στην Αγγλία, υπάρχει μια ιδιομορφία και με τα δημόσια σχολεία, που δύσκολα μπορεί κανείς να τη διανοηθεί. Σε αυτή τη χώρα λειτουργεί ένας οργανισμός, ο Ofsted, ο οποίος κάνει τις αξιολογήσεις των σχολείων. Οι άνθρωποί του εγκαθίστανται στο σχολείο και αξιολογούν όλες τις εκπαιδευτικές παραμέτρους. Αν το σχολείο δεν πάρει καλό βαθμό στην αξιολόγηση, τότε μετατρέπεται σε academy, που σημαίνει ότι εξακολουθεί να χρηματοδοτείται από το κράτος, αλλά τη διοίκησή του αναλαμβάνει ένας ιδιωτικός φορέας ακόμη και μια επιχείρηση. Και μπορεί ο ιδιωτικός φορέας ή η επιχείρηση να αναλάβει να διοικήσει ένα academy ή ακόμη και ένα σύνολο από τέτοια σχολεία. Η επιχείρηση διαχειρίζεται τα χρήματα που δίνει το κράτος, προσλαμβάνει και απολύει και συχνά στο διδακτικό προσωπικό συμπεριλαμβάνονται μετανάστες και άνεργοι ηθοποιοί. Τελευταία έχει ξεσπάσει ένα σκάνδαλο με εκπαιδευτικούς που οι διοικήσεις των academy έφεραν από τη Τζαμάικα και με διάφορα τεχνάσματα τους πλήρωναν με χαμηλότερους μισθούς, γιατί δήθεν είχαν λιγότερα προσόντα από τους Άγγλους. Άλλωστε η εκμετάλλευση των εργαζομένων ήταν το κίνητρο των διοικήσεων. Επιπλέον οι διοικούντες τα academy έχουν δικαίωμα επέμβασης στο διδακτικό πρόγραμμα, παραμερίζουν ή καταργούν τελείως τα ανθρωπιστικά μαθήματα και διδάσκουν πολλές ώρες Μαθηματικά και Αγγλικά και τα απαραίτητα για τις εξετάσεις μαθήματα. Με αυτόν τον τρόπο τα παιδιά παίρνουν καλούς βαθμούς στις εξετάσεις και το σχολείο ανεβαίνει στην κλίμακα της αξιολόγησης. Οι απόφοιτοι του σχολείου ανταποκρίνονται στις εργοδοτικές απαιτήσεις της επιχείρησης, που διοικούσε το σχολείο, και η επιχείρηση και η υπόλοιπη αγορά μπορούν να επιλέξ τους νέους της υπαλλήλους από αυτούς.

Ας έρθουμε στην Ελλάδα τώρα. Ας πούμε αρχικά πως ένας εκπαιδευτικός της Σχολής Μωραΐτη θα κινδύνευε με απόλυση αν ερχόταν ως ομιλητής σε μια οποιαδήποτε εκδήλωση του Ρουβίκωνα με οποιοδήποτε θέμα, γιατί απαγορεύεται η δημόσια εκδήλωση πολιτικής προτίμησης ή αναφορά σε οικονομικά θέματα. Πόσο μάλλον η εντός του σχολείου, έστω και υπαινικτικά, πολιτική τοποθέτηση. Και δεν εννοώ κομματική, αλλά ουσιαστικά πολιτική.

Οι διοικούντες την Σχολή Μωραΐτη ισχυρίζονται ότι το σχολείο θα είναι πάρα πολύ καλό, αλλά η συζήτηση περιορίζεται στα τεχνικά μέσα, στο Wi Fi και στους διαδραστικούς πίνακες.

Ποιος όμως είναι ο εκπαιδευτικός στόχος του fund που εξαγόρασε το σχολείο; Η Inspired στην ιστοσελίδα της έχει με μεγάλα γράμματα κάτω από τον τίτλο της τον εκπαιδευτικό της στόχο: Δημιουργεί Ηγέτες. (Preparing Leaders).

Τα σχολεία που δημιουργούν ηγέτες, όπως και οι στρατιωτικές σχολές, πολύ απέχουν από το να είναι καλά σχολεία. Δεν είναι οι διαδραστικοί πίνακες, τα πάουερ πόιντ, και τα μαθήματα ρομποτικής αυτά που κάνουν ένα σχολείο καλό. Ένα σχολείο χαρακτηρίζεται ως καλό κυρίως από την παιδαγωγική του ιδεολογία και από τα καινοτόμα προγράμματα που προωθούν αυτή την ιδεολογία. Τα καλά σχολεία δίνουν έμφαση στη συνεργατικότητα και όχι στα ηγετικά προσόντα. Και με συγκεκριμένα προγράμματα, και όχι στα λόγια, καλλιεργούν την ισότητα και την αλληλεγγύη. Και έχουν επίσης προγράμματα κατά του bullying (όπως αυτά που εγκατάλειψε η Σχολή Μωραΐτη) και προγράμματα κατά του ρατσισμού, κατά της ξενοφοβίας, κατά της ομοφοβίας, κατά του σεξισμού και της πατριαρχίας. Αυτά όμως κοστίζουν χρήματα και για αυτό δεν προωθούνται στα δημόσια σχολεία και επιπλέον και ακόμη χειρότερα μπορεί να μην είναι επιθυμητά.

Κάποιος είπε ότι θα αφελληνιστεί από τα fund η ελληνική παιδεία. Δεν νομίζω ότι υπάρχει τέτοιος κίνδυνος δεδομένου ότι αυτά τα σχολεία απευθύνονται σε δεξιές συντηρητικές κοινωνίες. Το Κολλέγιο Αθηνών και το Πηρς, για να μην κατηγορηθούν για αμερικανικό προσανατολισμό έχτισαν ορθόδοξες εκκλησίες στον περίβολό τους. Και κάποτε που χάζευα το ενημερωτικό δελτίο του Κολλεγίου Αθηνών μέτρησα σε διαφορετικές φωτογραφίες του 13 ορθόδοξους κληρικούς. Μπορεί να υπονομευθεί το μάθημα της κοινωνιολογίας, μπορεί να χάσει την ιδεολογική της διάσταση η Ιστορία, αλλά η ελληνοχριστιανική διάσταση της εκπαίδευσης δεν κινδυνεύει.

Εκτιμώ όμως ότι, όπως και στα δημόσια, έτσι και στα σχολεία των fund ο σύλλογος διδασκόντων θα χάσει τη δύναμή του και δεν θα μπορεί να επηρεάσει ιδεολογικά την τάση του σχολείου. Αλλά, επιπλέον, προβλέπω πως ο σύλλογος τελικά θα διαλυθεί τελείως.

Από το 2026 θα λειτουργήσουν πιλοτικά τμήματα ΙΒ σε 5 πρότυπα δημόσια λύκεια. Οι απόφοιτοί του θα μπορούν να εισάγονται στα μη κρατικά πανεπιστήμια που θα ιδρυθούν χωρίς πανελλήνιες εξετάσεις. Ίσως όμως αυτό να είναι το πρώτο βήμα για να ακολουθήσει στη συνέχεια και η εισαγωγή στα κρατικά πανεπιστήμια, δεδομένου ότι θα επεκταθεί η ίδρυση τμημάτων ΙΒ και σε άλλα πρότυπα λύκεια.

Στην προοπτική να μπορούν οι απόφοιτοι του IB (International Baccalaureate) να φοιτούν στα ελληνικά πανεπιστήμια τα σχολεία αυτά θα μετατραπούν κυρίως σε σχολεία IB και θα έχουν όλες τις πόρτες ανοικτές στα ιδιωτικά ελληνικά πανεπιστήμια, στα πανεπιστήμιο του εξωτερικού και ενδεχομένως αργότερα και στα ελληνικά κρατικά πανεπιστήμια. Τα σχολεία που ήδη διδάσκουν το πρόγραμμα ΙΒ διαφημίζουν ότι έχουν σχεδόν 100% επιτυχία εισαγωγής στα ξένα πανεπιστήμια λόγω της υψηλής βαθμολογίας τους. Το ΙΒ είναι ένα απαιτητικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα και πώς γίνεται οι μαθητές να εξασφαλίζουν μια υψηλή βαθμολογία; Πολλά μπορεί να υποθέσει κανείς μια και ένα ποσοστό της βαθμολογίας διαμορφώνεται εσωτερικά από το σχολείο. Και όπως έχει ήδη δημοσιευτεί ένα άλλο ποσοστό προέρχεται από εκτενή εργασία που σε ιδανικές καταστάσεις συγγράφει ο μαθητής, αλλά σε άλλες τη γράφει ο ιδιαιτερατζής έναντι υψηλής αμοιβής και ο εκπαιδευτικός που κάνει το μάθημα πιέζεται από τους γονείς και το σχολείο να βεβαιώσει ότι η εργασία γράφτηκε από το παιδί.

Επιπλέον πολύ συχνά οι εκπαιδευτικοί είναι από ξένη χώρα, μπορεί και από τη Τζαμάικα, μια και τα πιο πολλά μαθήματα γίνονται στην αγγλική γλώσσα, χωρίς τα τυπικά προσόντα των Ελλήνων εκπαιδευτικών, με ετήσιες συμβάσεις, χωρίς δικαίωμα ψήφου στον ουσιαστικά ανύπαρκτο σύλλογο διδασκόντων και χωρίς δυνατότητα συνδικαλισμού και συμμετοχής σε απεργία και πάντα με την απειλή της μη ανανέωσης της σύμβασης. Τα σχολεία ΙΒ δεν απεργούν ποτέ.

Συνοψίζοντας να πω ότι ένα παιδί υψηλού εισοδήματός θα μπορεί με το απολυτήριο ΙΒ από ένα σχολείο των fund να μπαίνει στο ελληνικό ιδιωτικό πανεπιστήμιο με άνεση, παίρνοντας τη θέση από ένα παιδί του δημοσίου που ξημεροβραδιάζεται στα φροντιστήρια και μπορεί να μπει στο ιδιωτικό πανεπιστήμιο μόνο με πανελλήνιες. Και στη συνέχεια, στην αγορά εργασίας, πέραν των παρασκηνιακών διευθετήσεων, θα έχει ένα επιπλέον προβάδισμα:

Γιατί είναι απολιτίκ.

Ψηφίζει σωστά.

Έχει φιλοδοξία και ανταγωνιστικότητα.

Θεωρεί ότι ο συνδικαλισμός εμποδίζει την πρόοδο.

Δεν έχει κάνει κατάληψη.

Δεν έχει συμμετάσχει στην πορεία του Πολυτεχνείου και στην πορεία για τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου.

Δεν ξέρει ποιοι είναι ο Αλέξανδρος Γρηγορόπουλος και ο Νίκος Ρωμανός.

Δεν θέλει «λαθρομετανάστες».

Δεν ξέρει πού είναι η Γάζα.

Δεν συμφωνεί με τον όρο γυναικοκτονία.

Οι διαδρομές του έχουν σταματήσει εκεί που η Σκουφά συναντά τη Ναυαρίνου.

Και τέλος, δεν αμφισβήτησε και δεν θα αμφισβητήσει ποτέ την ιεραρχία.

Και τα fund θα θησαυρίζουν από τον αφανισμό της παιδείας γενικότερα και όχι μόνο του δημόσιου σχολείου.

Δεκαοχτώ Ενάτου, 18/9

Δεν πειράζει να φοβόμαστε. Το θέμα είναι να μη δειλιάζουμε, είπε η Μάγδα Φύσσα στο τέλος της παράστασης «πράξεως σπουδαίας και τελείας».
Πρεμιέρα χθες του «18/9» στο ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. Μονόλογος μιας νέας γυναίκας, αυτόπτη μάρτυρα στη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, που παλεύει να ξεπεράσει τους φόβους της, να παραμερίσει τις απειλές των χρυσαυγιτών, για να πάει να καταθέσει στη δίκη της Χρυσής Αυγής. Το οικογενειακό της περιβάλλον και η κοινωνία ολόκληρη της λένε να μην πάει, να μην ανακατεύεται, να κοιτάει τη δουλειά της. Τόσοι και τόσοι ήταν αυτόπτες μάρτυρες στη δολοφονία του Παύλου Φύσσα και στη δολοφονία του Ζακ Κωστόπουλου, αλλά κανείς τους δεν εμφανίστηκε στο δικαστήριο, πολίτες έντιμοι, σοφοί, που κλείνουν το βράδυ την πόρτα τους και αφήνουν τον κόσμο απέξω, δεν τον βάζουν μέσα στο σπίτι τους, δεν κάνουν τα βάσανα του κόσμου δικά τους βάσανα. Έχει δίκιο αυτή και έχει άδικο η κοινωνία ολόκληρη;
Την ξέρω καλά αυτή την κοινωνία που θεωρούσε αλήτη τον Αλέξανδρο Γρηγορόπουλο, κλέφτη και πρεζάκια τον Ζακ Κωστόπουλο, που χαίρεται για κάθε ένα που δολοφονεί η αστυνομία, για την ασφάλεια της κοινωνίας δολοφονεί, για το δικό μας καλό σκοτώνει.
Την ξέρω αυτήν την κοινωνία που μου έλεγε να μη μιλάω στα παιδιά του σχολείου για τη δολοφονία του Γρηγορόπουλου, για να μη χάσουν τα παιδιά την εμπιστοσύνη τους στην αστυνομία, και να μη δοθεί άδεια σπουδών στον Νίκο Ρωμανό, γιατί θα πάει να βάλει βόμβα στο Mall, για να σκοτωθούν τα παιδιά αυτής της καλής κοινωνίας.
Αλλά αυτή η νέα γυναίκα θα πάει τελικά να καταθέσει σε ένα εχθρικό προς τους μάρτυρες κατηγορίας δικαστήριο. Θα πάει γιατί εκτός από αυτή τη μεγάλη ήσυχη και σοφή κοινωνία υπάρχει και μια άλλη, μικρότερη, ανήσυχη και αλλοπαρμένη, που φοβάται, αλλά δεν δειλιάζει, που πάει μάρτυρας στα δικαστήρια, που βγαίνει στους δρόμους και φωνάζει και ταράζει τον ύπνο των ήσυχων. Είναι η κοινωνία που απονέμει το δίκιο στα θύματα, το δίκαιο που δεν μπόρεσαν να βρουν στις αίθουσες των δικαστηρίων. Και τα θύματα είναι πολλά, πάρα πολλά και συνεχώς προστίθενται καινούργια. Να μην τα ξεχάσουμε ποτέ.
Το κείμενο της ΜΑΡΙΑΣ ΛΟΥΚΑ συνταρακτικό, που δεν καταφεύγει σε κοινοτοπίες. Πολιτικός αλλά και έντονα ψυχογραφικός λόγος, που ισορροπεί χωρίς φανταχτερές ακροβασίες. Τα σκηνικά καθηλωτικά.
Η ΔΩΡΑ ΧΡΥΣΙΚΟΥ συγκλονιστική και ηρωική σε αυτή τη μονοπρόσωπη τραγωδία. Πολύ δύσκολος ρόλος, που όμως ούτε μία φορά δεν κατέφυγε σε εύκολους εντυπωσιασμούς.
Σοφές κι αγέρωχες στο τέλος της παράστασης και οι δυο μάνες αγωνίστριες για τη δικαίωση των παιδιών τους. Η Μάγδα Φύσσα και η Ελένη Κωστόπουλου.